Përgatiti: Leonard Vezi
Më 15 gusht të vitit 1248, në qytetin e lashtë të Cologne, kambanat e kishave kumbuan gjatë mbi lumin Rin. Turma besimtarësh, fisnikësh dhe klerikësh ishte mbledhur për të parë një ngjarje që do të ndryshonte përgjithmonë horizontin e qytetit. Në mes të ceremonisë solemne qëndronte kryepeshkopi Konrad von Hochstaden, i cili vendosi gurthemelin e një ndërtese që nuk do të ishte thjesht kishë, por një simbol i përjetësisë: “Cologne Cathedral”.
Në atë epokë, Europa jetonte nën hijen e katedraleve gotike. Qytetet konkurronin jo vetëm për tregti e fuqi politike, por edhe për lavdi shpirtërore. Sa më e lartë katedralja, aq më pranë qiellit dukej qyteti. Dhe Këlni kërkonte të bëhej zemra fetare e Perandorisë së Shenjtë Romake.
Ndërtimi i katedrales nisi mbi themelet e kishave më të vjetra romane. Arkitektët e kohës ëndërruan një ndërtesë që të ngjante si një lutje prej guri: harqe të mprehta, kolona që ngriheshin si pyje të ngrira dhe dritare gjigante me xhama shumëngjyrësh që shpërndanin dritën si mistikë hyjnore. Projekti u frymëzua nga katedralet franceze, sidomos ato të Amiens dhe Parisit, por synimi ishte edhe më ambicioz.
Megjithatë, madhështia kishte një çmim. Ndërtimi kërkonte pasuri të pafundme, mjeshtër të rrallë dhe dekada pune. Breza të tërë gurëgdhendësish, marangozësh dhe artistësh kaluan jetën duke punuar mbi të. Por koha ndryshoi. Luftërat, krizat ekonomike dhe transformimet politike e zbehën vrullin fillestar. Në vitin 1473 puna pothuajse u ndal krejtësisht. Për shekuj me radhë, katedralja mbeti e papërfunduar, me një vinç të madh druri që qëndronte mbi kullën jugore si një skelet i ngrirë në kohë.
Banorët e Këlnit u mësuan ta shihnin atë gjysmë të përfunduar. Dukej sikur vetë historia kishte ngecur aty, mes qiellit dhe tokës.
Por ëndrra nuk vdiq.
Në shekullin XIX, romantizmi gjerman rizgjoi pasionin për Mesjetën dhe trashëgiminë kombëtare. U zbuluan planet origjinale të ndërtimit dhe nisi një valë e re entuziazmi. Në vitin 1842, me mbështetjen e mbretit Frederick William IV, punimet rifilluan pas afro katër shekujsh heshtjeje. Më në fund, në vitin 1880, katedralja u përfundua sipas projektit mesjetar, duke u bërë për një kohë ndërtesa më e lartë në botë.
Dy kullat e saj, që ngrihen mbi 157 metra, dominuan horizontin e Gjermanisë si një deklaratë force, besimi dhe arti. Edhe gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur bombardimet shkatërruan pjesën më të madhe të qytetit të Cologne, katedralja mbeti në këmbë, e plagosur por jo e rrëzuar. Shumë e panë këtë si një mrekulli simbolike.
Sot, Cologne Cathedral është monumenti më i vizituar në Gjermani, duke tërhequr mesatarisht rreth 20 mijë vizitorë në ditë. Turistë, besimtarë, historianë dhe artistë hyjnë nën kupolat e saj për të parë jo vetëm një kryevepër arkitekturore, por edhe një histori njerëzore që zgjati më shumë se gjashtë shekuj.
Sepse disa ndërtesa nuk ndërtohen vetëm me gurë. Ato ndërtohen me kohë, me besim dhe me këmbënguljen e brezave që nuk pranojnë ta lënë ëndrrën të papërfunduar.