Koreja e Veriut ka ndërtuar një objekt të ri dykatësh për pasurimin e uraniumit në kompleksin bërthamor të Yongbyonit, duke ngritur shqetësime të reja për zgjerimin e arsenalit të saj bërthamor.
Drejtori i përgjithshëm i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA), Rafael Grossi, e ka cilësuar këtë zhvillim si shkak për “shqetësim serioz”.
Objekti i ri ndodhet brenda kompleksit kryesor bërthamor të Yongbyonit dhe, sipas vlerësimeve, mund të ketë kapacitet për të akomoduar deri në 28 kaskada centrifugash, pajisje që përdoren për pasurimin e uraniumit.
IAEA nuk ka inspektorë në Korenë e Veriut që prej vitit 2009, kur Pheniani i dëboi ata. Për këtë arsye, agjencia po e monitoron situatën kryesisht përmes imazheve satelitore dhe analizës së të dhënave të disponueshme.
Aktivitet edhe në Kangson
Shqetësimi nuk lidhet vetëm me Yongbyonin. Në një raport të publikuar së fundmi, IAEA ka deklaruar se ekzistojnë indikacione se Koreja e Veriut ka nisur gjithashtu operimin e një aneksi të zgjeruar në një tjetër objekt për pasurimin e uraniumit në Kangson, pranë kryeqytetit Phenian.
Sipas agjencisë, aneksi ishte ndërtuar në vitin 2024, ndërsa aktivitetet në të duket se kanë nisur në janar të këtij viti.
Sipas ekspertëve, këto zhvillime sugjerojnë se Pheniani po punon në mënyrë të vazhdueshme për të rritur kapacitetin e prodhimit të materialeve të nevojshme për armët bërthamore.
“Vazhdimi dhe zhvillimi i mëtejshëm i programit bërthamor të DPRK-së janë shkelje të qarta të rezolutave përkatëse të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe janë thellësisht për të ardhur keq”, deklaroi Grossi.
Kim Jong Un vizitoi fabrikën e re
Në qershor, IAEA raportoi se lideri i Koresë së Veriut, Kim Jong Un, kishte vizituar më 3 qershor një fabrikë të re për prodhimin e materialeve bërthamore.
Gjatë vizitës, Kim vlerësoi atë që e përshkroi si një rritje të madhe të kapacitetit prodhues, duke deklaruar se kjo do t’i mundësonte vendit të realizonte plane edhe më të mëdha.
Deklaratat e tij kanë shtuar shqetësimet se zgjerimi i infrastrukturës bërthamore nuk është thjesht një projekt teknik, por pjesë e strategjisë afatgjatë të Phenianit për forcimin e arsenalit të tij.
Ekspertët: Problemi më i madh mund të jetë ajo që nuk shihet
Ekspertët paralajmërojnë se një prej shqetësimeve më të mëdha lidhet me mundësinë që një pjesë e infrastrukturës bërthamore të Koresë së Veriut të jetë e fshehur dhe ende e paidentifikuar.
Edward Howell, pedagog në Universitetin e Oksfordit, ka thënë se shumë prej objekteve bërthamore të vendit mund të jenë të fshehura dhe të panjohura, duke i bërë jashtëzakonisht të vështira për t’u monitoruar apo goditur.
Përveç Yongbyonit, ekspertët kanë identifikuar edhe Kangsonin si një qendër të rëndësishme të aktivitetit bërthamor.
Kjo ngre dyshime se mund të ekzistojnë edhe objekte të tjera sekrete për prodhimin e materialeve bërthamore që ende nuk janë identifikuar plotësisht.
Koreja e Veriut ka kryer gjashtë teste bërthamore
Programi bërthamor i Koresë së Veriut është zgjeruar ndjeshëm gjatë udhëheqjes së Kim Jong Unit.
Vendi ka kryer gjashtë teste bërthamore, i fundit në shtator të vitit 2017, ndërsa ka zhvilluar dhe testuar një numër të madh raketash balistike, përfshirë raketa balistike ndërkontinentale që mund të jenë në gjendje të godasin objektiva në distanca shumë të mëdha.
Pheniani deklaroi në vitin 2022 se është një fuqi bërthamore dhe ka përsëritur se nuk do të heqë dorë nga armët e tij.
Vlerësimet e ekspertëve sugjerojnë se Koreja e Veriut tashmë zotëron dhjetëra koka bërthamore dhe mund të jetë në gjendje të prodhojë të tjera çdo vit.
Presidenti i Koresë së Jugut, Lee Jae Myung, ka thënë më herët se Pheniani mund të jetë duke prodhuar rreth 15 deri në 20 koka të reja bërthamore në vit.
Koreja e Jugut kërkon dialog
Në gusht, Lee Jae Myung propozoi zhvillimin e bisedimeve me Korenë e Veriut për t’i dhënë fund zyrtarisht luftës mes dy vendeve.
Ai sugjeroi që një proces i tillë mund të shërbejë edhe si forum për diskutimin e mënyrave efektive për ndalimin e avancimit të kapaciteteve bërthamore të Phenianit.
Koreja e Veriut ende nuk i është përgjigjur këtij propozimi.
Ndërkohë, zgjerimi i objekteve në Yongbyon dhe aktivitetet e reja në Kangson tregojnë se, ndërsa përpjekjet diplomatike mbeten në pritje, programi bërthamor i Koresë së Veriut vazhdon të zgjerohet.
Paralajmërimi i IAEA-së mbetet i qartë: Pheniani po shton kapacitetet e tij bërthamore, ndërsa një pjesë e rëndësishme e këtij aktiviteti zhvillohet larg syve të inspektorëve ndërkombëtarë./mxh