Last Updated on 15/09/2025 by adminfjala
Monada Mehmetaj Myshketa, Strasburg
Ka momente kur realiteti politik dhe mediatik në Europë shfaqet me gjithë cinizmin e tij. Jo sepse faktet mungojnë, por sepse faktet kthehen në një lojë retorike, ku numrat nuk vlejnë më si dëshmi, por si armë për të legjitimuar apo delegjitimuar kauza.
Një shembull i freskët: më 10 shtator në Francë, 200 mijë njerëz dolën në rrugë në një mobilizim social të thirrur nga sindikatat. Një shifër e fuqishme, një det njerëzish, një akt i qartë i pakënaqësisë kolektive. Por titujt që pasuan ishin zhgënjyes: “një dështim”. Në kontrast, një javë më pas, në Mbretërinë e Bashkuar, 110 mijë mbështetës të ekstremit të djathtë u mblodhën në rrugë dhe kjo u etiketua si “një sukses”.
Pra, 200 mijë = dështim.
110 mijë = sukses.
Matematika është e pamëshirshme, por politika dhe media shpesh nuk janë. Dhe kjo është thelbi i debatit: kush vendos se çfarë është sukses dhe çfarë është dështim?
Loja e perceptimit: kur faktet riformatohen sipas interesit
Në një shoqëri të shëndetshme demokratike, mobilizimi i 200 mijë qytetarëve do të konsiderohej një tregues i fuqishëm i gjendjes së opinionit publik. Por në Francë, qeveria dhe një pjesë e mediave preferuan ta minimizonin duke i veshur ngjarjes etiketën e “dështimit”. Arsyetimi ishte i thjeshtë: nëse quhet dështim, humbet efekti domino që protesta mund të kishte pasur në javët e ardhshme. Një “dështim” i demoralizon njerëzit, i shpërndan, i bën të heqin dorë.
Në Britani, e djathta ekstreme, e cila për shumë kohë ka luftuar për legjitimitet, shfrytëzoi mobilizimin e saj si triumf. Edhe pse ishin dukshëm më pak në numër, etiketa “sukses” u përdor për të ndërtuar një narrativë: ja, ja ku jemi, të fuqishëm, të organizuar, të frikshëm.
Ky është thelbi i politikës së perceptimit: faktet e zhveshura nuk mjaftojnë. Ato duhet të interpretohen, të paketohen, të shiten. Dhe kush kontrollon narrativën, kontrollon edhe perceptimin e realitetit.
Media si gjykatës i vetëshpallur
Media moderne është më shumë se pasqyruese: ajo është krijuese e realitetit. Kur një titull thotë “dështim”, mijëra lexues dhe shikues e marrin si të mirëqenë. Ata nuk do të bëjnë llogari, nuk do të kërkojnë burime të tjera. Titulli është vendim. Dhe titulli bëhet e vërteta e ditës.
E njëjta gjë ndodh me fjalën “sukses”. Një media që vendos këtë etiketë, pavarësisht shifrave, i dhuron legjitimitet një lëvizjeje që ndoshta nuk e meriton. Dhe ky legjitimitet nuk është i pafajshëm: ai ushqen ciklin e ardhshëm të mobilizimit, krijon psikologjinë e fituesit dhe i jep hapësirë politike atyre që deri dje ishin në margjina.
Kjo nuk është gazetari e ftohtë. Është aktivizëm i fshehur nën maskën e informacionit. Dhe këtu lind problemi i madh: media nuk është vetëm mbajtëse e mikrofonit, por një aktor politik me ndikim të drejtpërdrejtë.
Standardet e dyfishta si armë politike
Të quash 200 mijë “dështim” dhe 110 mijë “sukses” nuk është thjesht kontradiktë. Është një akt politik i qëllimshëm. Është vendosja e dy peshoreve të ndryshme për të gjykuar dy realitete që në dukje janë të ngjashme.
Këtu nuk flitet për matematike, por për ideologji. Nëse një protestë rrezikon stabilitetin e qeverisë ose ngre në skenë një problem të padëshiruar social, ajo minimizohet. Nëse një demonstratë përputhet me klimën politike të ditës ose shërben për të ngritur një aktor të ri politik, ajo amplifikohet.
Ky është një mekanizëm i vjetër, i njohur që nga koha e shtypit të partive në shekullin XIX. Por në epokën e informacionit të shpejtë, efekti është më i rrezikshëm: publiku nuk ka kohë të verifikojë, të lexojë, të dyshojë. Ai e merr narrativën si fakt.
Shembuj të tjerë: nuk është hera e parë
Ky fenomen nuk është i kufizuar vetëm te protestat e fundit në Francë dhe Britani. Ai është një model i përsëritur në të gjithë botën:
Greqia 2015: Kur mijëra njerëz dolën kundër masave të trojkës, disa media perëndimore i quajtën protestat “shfaqje folklorike” dhe “rezistencë e dëshpëruar”. Por kur në Gjermani protestonin më pak njerëz kundër politikave të emigracionit, titujt ishin “një revoltë që duhet marrë seriozisht”.
Shqipëria: Në raste të caktuara, protesta me mijëra qytetarë janë quajtur “mobilizime të dobëta”, ndërsa grumbullime të vogla janë amplifikuar si “revoltë popullore”.
SHBA: Protestat masive të Black Lives Matter shpesh u etiketuan si “kaos” dhe “rrezik për rendin publik”, ndërsa grumbullime shumë më të vogla të ekstremit të djathtë në disa shtete u shiten si “shenjë e rezistencës qytetare”.
Ky standard i dyfishtë nuk është aksidental. Është pjesë e një strategjie për të kontrolluar narrativën politike.
Demokracia e deformuar nga narrativat
Në teori, demokracia funksionon mbi bazën e fakteve, transparencës dhe pjesëmarrjes. Por në praktikë, ajo shpesh deformohet nga narrativat që e vendosin vlerën e një proteste jo në numrin e pjesëmarrësve, por në interesin politik që mbart.
Ky deformim është i rrezikshëm për tre arsye:
1.Çarmatos qytetarët kur një protestë e madhe etiketohet si “dështim”, pjesëmarrësit ndihen të pavlefshëm, e humbin motivimin dhe tërhiqen.
2.Legjitimon margjinalët kur një protestë e vogël shpallet “sukses”, i jepet hapësirë politike një lëvizjeje që ndoshta nuk ka ende peshë reale.
3.Erozionon besimin publiku fillon të dyshojë tek media, tek politika dhe tek vetë demokracia, duke krijuar terren për teoritë e konspiracionit dhe ekstremizmat.
Kur numrat nuk vlejnë më
Është ironike që në një botë të mbushur me statistika, sondazhe dhe grafiqe, numrat shpesh janë gjëja më pak e rëndësishme. Ajo që ka rëndësi është si paketohen ata numra. Një protestë me 200 mijë njerëz mund të shitet si e pavlefshme, ndërsa një protestë me 110 mijë si historike.
Kjo e bën shoqërinë të humbasë busullën. Sepse kur numrat nuk vlejnë, çfarë na mbetet? Vetëm opinioni i atyre që kontrollojnë mikrofonin dhe ekranin. Dhe kjo nuk është më demokraci, është propagandë.
Kush ka të drejtën e emërtimit?
Në fund, pyetja thelbësore është: kush ka të drejtën të thotë nëse një protestë është “sukses” apo “dështim”? Qeveria? Mediat? Organizatorët? Apo vetë qytetarët që dolën në rrugë?
E vërteta është se asnjëra palë nuk është plotësisht neutrale. Por kur mediat e shesin narrativën si fakt, atëherë krijohet një monopol i rrezikshëm mbi të vërtetën. Dhe monopoli mbi të vërtetën është gjithmonë arma e parë e autoritarizmit.
Përfundim: Koha për të thyer standardet e dyfishta
Rasti i Francës dhe Britanisë është vetëm maja e ajsbergut. Ai na kujton se demokracia nuk matet vetëm me vota dhe institucione, por edhe me mënyrën se si narrativat përfaqësojnë realitetin.
Kur 200 mijë qytetarë quhen “dështim” dhe 110 mijë “sukses”, nuk kemi të bëjmë më me analizë, por me propagandë. Dhe propagandën duhet ta quajmë me emrin e saj të vërtetë, ndryshe do të vazhdojmë të jetojmë në një realitet të deformuar, ku numrat nuk vlejnë dhe ku e vërteta nuk është më çështje faktesh, por çështje pushteti.
Sepse në fund të ditës, demokracia nuk vdes vetëm nga mungesa e pjesëmarrjes. Ajo vdes edhe kur pjesëmarrja deformohet nga standardet e dyfishta të atyre që kanë monopolin e fjalës.