Në universin e animacionit të Disney-t, vendndodhjet nuk janë thjesht sfond narrativ. Ato formësojnë identitetin kulturor të personazheve dhe shpesh zbulojnë një gjeografi imagjinare që lidhet ngushtë me mitet, letërsinë dhe historinë evropiane e amerikane. Një hartë e përpiluar nga artistja Eowyn Smith, e publikuar në DeviantArt, ka analizuar 58 filma të Disney-t, duke i vendosur historitë e tyre në një hartografi globale të imagjinuar.
Rezultati është një botë e pabarabartë: disa vende dominojnë narrativën, ndërsa të tjera mbeten pothuajse të padukshme.
Evropa dhe SHBA: qendra e universit Disney
Sipas analizës, shumica e filmave të Disney-t zhvillohen midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara, duke reflektuar burimet letrare dhe kulturore të shumicës së përrallave klasike.
Italia, për shembull, ka vetëm një përfaqësim të drejtpërdrejtë: Pinokio, i bazuar në veprën e Carlo Collodi-t.
Gjermania lidhet me Borëbardhën, ndërsa Franca shfaqet si një nga hapësirat më të “populluara” të imagjinatës Disney, me histori si:
Hirushja
Bukuroshja dhe Bisha
The Aristocats
dhe edhe një version të Parisit gotik te The Hunchback of Notre Dame
Në këtë gjeografi të animuar, Franca shndërrohet në një qendër të përrallës evropiane, ku aristokracia, kështjellat dhe qytetet historike përbëjnë një estetikë të qëndrueshme narrative.
SHBA: vendi i modernizimit të përrallës
Shtetet e Bashkuara përbëjnë kategorinë më të madhe të vendndodhjeve reale, me rreth 20 filma të analizuar. Këtu përfshihen tituj të njohur si:
Lady and the Tramp
Toy Story
The Lion King (në versionin e analizave të caktuara si interpretim amerikan i Afrikës)
SHBA shfaqet jo vetëm si hapësirë gjeografike, por edhe si laborator ku Disney ka modernizuar strukturën klasike të përrallës, duke e zhvendosur nga miti evropian në narrativën bashkëkohore.
Britania dhe Evropa veriore: mitet e ritreguara
Anglia zë një vend të rëndësishëm me rreth dhjetë filma, shumica të bazuar në letërsi klasike ose mite të njohura:
Peter Pan
Alice in Wonderland
The Sword in the Stone (miti arturian)
Në këtë kontekst, Britania funksionon si një urë midis legjendës dhe modernitetit letrar.
Pjesa tjetër e botës: një hartë e kufizuar
Kontinentet e tjera kanë përfaqësim dukshëm më të vogël, çka tregon një pabarazi kulturore në origjinën e historive të Disney-t.
Amerika e Jugut: vetëm disa filma, përfshirë Up
Azia: Mulan (Kinë), Aladdin (botë arabe), The Jungle Book (India)
Afrika: The Lion King dhe Tarzan
Australia: Finding Nemo dhe The Rescuers Down Under
Këto hapësira shpesh shfaqen përmes filtrit të një imagjinate perëndimore, më shumë sesa si përfaqësim i drejtpërdrejtë kulturor.
Botë të imagjinuara
Një kategori më vete përbëhet nga filmat pa një vendndodhje reale, por me univers tërësisht fiktiv ose futurist:
Monsters, Inc.
WALL-E
Wreck-It Ralph
Treasure Planet
Dinosaurs
Këto produkte përfaqësojnë një zhvendosje të Disney-t nga përralla klasike drejt botëve të krijuara nga teknologjia dhe fantashkenca, përfshirë edhe hapësirën dhe të ardhmen.
Një hartografi e imagjinatës
Ajo që del nga kjo analizë nuk është thjesht një listë gjeografike, por një hartë kulturore e imagjinatës perëndimore. Evropa dhe SHBA mbeten qendra narrative, ndërsa pjesa tjetër e botës shfaqet si periferi ose si material frymëzimi i selektuar.
Në këtë kuptim, Disney nuk ndërton vetëm histori. Ai ndërton një botë të tërë të pozicionuar – ku vendet reale dhe ato imagjinare bashkëjetojnë në një atlas të animuar të kujtesës kulturore.