Last Updated on 03/03/2026 by EL
Lufta e përbashkët e SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit ka hyrë tashmë në ditën e saj të katërt, duke e zhytur Lindjen e Mesme dhe stabilitetin global në një rrezik të pashembullt kaosi. Presidenti Donald Trump duket se ka hapur atë që analistët e quajnë “qesen e Aeolus”, duke çliruar forca shkatërruese pa pasur një plan të qartë se si do të veprohet më tej.
Deklaratat e deritanishme të administratës amerikane kanë qenë një përzierje kontradiktore qëllimesh, që variojnë nga ndryshimi i regjimit në Teheran deri te hakmarrja për vdekjen e ushtarëve amerikanë. Kjo paqartësi ka krijuar një mjegull të dëmshme në strategjinë zyrtare, duke lënë partnerët ndërkombëtarë në ankth për hapat e radhës.
Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, tentoi të hënën të justifikonte sulmet si një masë “proaktive” për të parandaluar viktima të tjera amerikane në rajon. Mirëpo, ky pretendim mbetet i lëkundur pasi deri më tani nuk ka pasur asnjë konfirmim zyrtar nga inteligjenca amerikane mbi kërcënimin e supozuar.
Një pikë kritike që po diskutohet në rrethet diplomatike mbetet anashkalimi i plotë i institucioneve ndërkombëtare dhe vendase. Administrata Trump nuk kërkoi leje nga Këshilli i Sigurimit të OKB-së dhe, çka është më e rëndësishme, as nga Kongresi Amerikan për të nisur këtë fushatë ushtarake.
Tashmë Kongresi po kërkon me ngulm shpjegime nëse Shtetet e Bashkuara po përfshihen në një tjetër “luftë të përjetshme” në Lindjen e Mesme. Kjo frikë vjen pas dështimeve historike dhe pasojave tragjike që lanë pas luftërat e kaluara në Irak dhe Afganistan, strategji që sot konsiderohen të dështuara.
Konfuzioni në udhëheqjen amerikane është i dukshëm në mënyrën se si afatet kohore të operacionit ndryshojnë brenda pak orësh. Ajo që nisi si një breshëri bombardimesh “precize” për të dëmtuar kapacitetet raketore, po kthehet me shpejtësi në një luftë me afat të papërcaktuar.
Pas vrasjes së liderit suprem, Ali Khamenei, Donald Trump deklaroi se operacionet do të vazhdonin “të pandërprera gjatë gjithë javës”. Mirëpo, shumë shpejt ditët u shndërruan në javë, duke paralajmëruar publikun se Pentagoni ka kapacitet të zgjasë sulmet shumë më tepër se katër apo pesë javë.
Edhe më shqetësuese ishte deklarata e tij për mediat ku nuk e përjashtoi dërgimin e trupave tokësore në Iran. Ky opsion konsiderohet plotësisht absurd nga analistët ushtarakë, të cilët parashikojnë një dështim të sigurt nëse SHBA tenton të kontrollojë territorin iranian me këmbësori.
Një ndërhyrje tokësore në Iran do të thoshte një përfshirje afatgjatë në një vend ku edhe rasti i Irakut do të dukej i lehtë në krahasim me të. Kjo vjen në një kohë kur shumica dërrmuese e qytetarëve amerikanë shprehen kundër një sulmi të tillë ndaj Teheranit.
Ndryshimi i shpeshtë i synimeve tregon se Shtëpia e Bardhë po improvizon në vend që të ndjekë një doktrinë të mirëfilltë politike. Trump u shfaq fillimisht duke i nxitur iranianët të merrnin kontrollin e fatit të tyre, por zëdhënësit e tij e mohuan menjëherë interesin për të ndërtuar një qeveri të re.
Paradoksi arriti kulmin kur Presidenti deklaroi se kishte zgjedhur tashmë kandidatë për të marrë udhëheqjen e Iranit, vetëm për të njoftuar më vonë se ata ishin vrarë gjatë bombardimeve. Ky kaos informativ lë të kuptohet se Uashingtoni nuk e di vërtet se kush po e udhëheq vendin aktualisht.
Ndërkohë që SHBA po përballet me kritika, Izraeli po shfrytëzon momentin për të zgjeruar frontet e tij të luftës. Bombardimet masive në Liban dhe sulmet e vazhdueshme ndaj palestinezëve po e bëjnë rajonin një fushëbetejë të shumëfishtë pa asnjë shenjë armëpushimi.
Regjimet arabe në rajon po e shohin me tmerr luftën të arrijë në territorin e tyre, duke kërcënuar stabilitetin e brendshëm. Efektet e këtij konflikti po ndjehen deri në Qipro dhe Greqi, të cilat po monitorojnë me kujdes çdo lëvizje në Mesdheun Lindor.
Irani, nga ana e tij, ka lëshuar paralajmërime të ashpra për fuqitë evropiane si Britania, Franca dhe Gjermania. Teherani e ka bërë të qartë se çdo pjesëmarrje në sulmet amerikane do të perceptohet si një deklaratë e hapur lufte ndaj Republikës Islamike.
Goditja ekonomike ka filluar të ndihet në tregjet botërore me rritjen e menjëhershme të çmimeve të energjisë. Kërcënimi për mbylljen e Ngushticës së Hormuzit dhe shpërthimet në uzinat e naftës po krijojnë një klimë nervozizmi të paparë në bursat ndërkombëtare.
Bilanci njerëzor brenda vetëm katër ditëve është tragjik, me mbi 780 të vrarë në Iran dhe dhjetëra viktima në Liban. Edhe pse SHBA dhe Izraeli raportojnë humbje më të vogla, vazhdimi i operacioneve do të rrisë në mënyrë të pashmangshme numrin e viktimave nga të dyja palët.
Strategjia e rrezikshme e Trump mund të jetë e dënuar me dështim, por kjo nuk do të thotë që mijëra njerëz nuk do të humbin jetën ndërkohë. Rreziku i një përshkallëzimi global me frontet e hapura në Ukrainë dhe Gazë është tani një realitet konstant që kërcënon paqen botërore.