Last Updated on 17/11/2026 by Monika
Nga Monada Mehmetaj
Mbrojtja e gjuhëve rajonale dhe të pakicave nuk është vetëm çështje identiteti kulturor, por edhe një provë për demokracinë, gjithëpërfshirjen dhe barazinë në shoqëritë evropiane. Ky ishte mesazhi qendror i konferencës së organizuar në Palais de l’Europe në Strasburg, nën kujdesin e Këshillit të Evropës, kushtuar ringjalljes dhe forcimit të përdorimit të këtyre gjuhëve në jetën publike.
Në një Evropë që përballet me sfida të reja kulturore, shoqërore dhe teknologjike, Strasburgu u kthye në një pikë takimi për diskutimin e një prej çështjeve themelore të demokracisë evropiane: të drejtën e çdo komuniteti për të ruajtur gjuhën, identitetin dhe trashëgiminë e vet, duke i bërë ato pjesë të jetës së përditshme dhe të institucioneve publike.
Konferenca u hap nga Alain Berset, Sekretar i Përgjithshëm i Këshillit të Evropës, Fatmir Gjeka, Ministër për të Drejtat e Njeriut dhe të Pakicave të Malit të Zi, si dhe Aleksandra Oszmia?ska-Pagett, Kryetare e Komitetit të Ekspertëve të Kartës Evropiane për Gjuhët Rajonale ose të Pakicave.
Prania dhe angazhimi i Malit të Zi në këtë aktivitet marrin një rëndësi të veçantë, pasi vendi mban Presidencën gjashtëmujore të Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës, nga 10 nëntori 2026 deri më 12 maj 2027. Përmes kësaj presidence, Mali i Zi ka vendosur në vëmendjen e institucioneve evropiane mbrojtjen e të drejtave të pakicave dhe promovimin e diversitetit gjuhësor.
Fatmir Gjeka: Një shoqëri gjithëpërfshirëse nuk i kërkon askujt të heqë dorë nga identiteti
Një nga momentet qendrore të aktivitetit ishte fjala e ministrit Fatmir Gjeka, i cili e vendosi gjuhën në një dimension shumë më të gjerë se komunikimi i zakonshëm: si bartëse të kujtesës historike, traditave, identitetit dhe mënyrës se si komunitetet e kuptojnë botën.
Duke mirëpritur të pranishmit në hapjen e ekspozitës “Gjuhët e Gjalla – Gjuhët e Pakicave në Jetën Publike në Mal të Zi”, Gjeka theksoi se, pavarësisht përmasave të vogla territoriale, Mali i Zi përfaqëson një pasuri të jashtëzakonshme gjuhësore, kulturore dhe tradicionale.

Komunitete të ndryshme kanë kontribuar ndër vite në formësimin e identitetit të vendit, duke krijuar një mozaik kulturor që përbën një nga pasuritë e tij më të rëndësishme.
“Gjuha mbart kujtime, tradita, identitete dhe mënyra të të kuptuarit të botës”, ishte një nga mesazhet kryesore të fjalës së tij.
Për Gjekën, mbrojtja e gjuhëve nuk mund të kufizohet vetëm në njohjen e tyre si pjesë e trashëgimisë historike. Ato duhet të vazhdojnë të jetojnë në shoqërinë moderne, në komunitete, institucione arsimore e kulturore, në traditat historike dhe në ndërveprimin e përditshëm.
Ai i ftoi të pranishmit të zbulojnë përmes ekspozitës mënyrën se si gjuhët vazhdojnë të ruhen, të zhvillohen dhe të përcillen në shoqëri.
Mesazhi i ministrit malazez ishte i qartë: një shoqëri vërtet gjithëpërfshirëse është ajo ku çdo komunitet ka mundësinë të ruajë identitetin e vet, të shprehë kulturën dhe t’ua përcjellë gjuhën brezave të ardhshëm.
Kjo qasje e vendos mbrojtjen e pakicave në zemër të vlerave themelore evropiane, ku demokracia nuk matet vetëm me institucionet dhe ligjet, por edhe me mundësinë reale që çdo qytetar të ndihet i përfaqësuar dhe i respektuar.
Presidenca e Malit të Zi, një mundësi për të vendosur gjuhët e pakicave në agjendën evropiane
Konferenca e Strasburgut është një nga aktivitetet e rëndësishme të Presidencës së Malit të Zi në Komitetin e Ministrave të Këshillit të Evropës.
Për herë të parë që nga anëtarësimi në këtë organizatë, Mali i Zi ushtron këtë presidencë, duke marrë përgjegjësinë për të kontribuar në agjendën politike dhe institucionale të një prej organizatave kryesore evropiane për mbrojtjen e të drejtave të njeriut.
Vendosja e gjuhëve të pakicave në qendër të një konference ndërkombëtare në Strasburg është një sinjal i rëndësishëm për rolin që diversiteti kulturor duhet të ketë në të ardhmen e Evropës.
Gjeka theksoi se për Malin e Zi mbrojtja dhe promovimi i gjuhëve të pakicave përbën njëkohësisht përgjegjësi shtetërore dhe pjesë të angazhimit ndaj parimeve të të drejtave të njeriut, demokracisë dhe respektimit të diversitetit.

Karta synon të garantojë përdorimin e këtyre gjuhëve në fusha të ndryshme të jetës publike, përfshirë arsimin, median, kulturën, administratën publike, gjykatat dhe aktivitetet ekonomike.
Mekanizmi i monitorimit të Kartës ka rëndësi të veçantë për vlerësimin e zbatimit të angazhimeve nga shtetet dhe për identifikimin e sfidave që vazhdojnë të pengojnë përdorimin e gjuhëve të pakicave.
Rezultatet e konferencës së Strasburgut synojnë të kontribuojnë në Paktin e Ri Demokratik për Evropën të Këshillit të Evropës, duke identifikuar mënyra konkrete për eliminimin e barrierave gjuhësore në jetën publike, forcimin e besimit të qytetarëve te institucionet dhe garantimin e përfshirjes së diversitetit gjuhësor në të ardhmen demokratike dhe digjitale të kontinentit.
“Gjuhët e Gjalla”, ekspozita që sjell në Strasburg mozaikun kulturor të Malit të Zi
Në orën 12:30, në hollin e Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës, u hap zyrtarisht ekspozita “Gjuhët e Gjalla – Gjuhët e Pakicave në Jetën Publike në Mal të Zi”.
Ekspozita, e organizuar në kuadër të Presidencës së Malit të Zi, solli në vëmendje mënyrën se si gjuhët e ndryshme vazhdojnë të jenë pjesë e identitetit dhe jetës së komuniteteve.
Çdo panel përfaqëson një pjesë të një historie më të madhe: historinë e identiteteve të ndryshme që bashkëjetojnë, ndërveprojnë dhe kontribuojnë në krijimin e një shoqërie të përbashkët.
Përmes kësaj ekspozite, vizitorët ftohen të shohin se diversiteti gjuhësor nuk është thjesht një kujtim i së kaluarës, por një realitet që duhet të ketë vend në të tashmen dhe në të ardhmen.
Në fjalën e tij, Fatmir Gjeka shprehu shpresën që ekspozita të shërbejë si frymëzim dhe të nxisë një reflektim më të gjerë mbi rëndësinë e ruajtjes së gjuhëve dhe kulturave të komuniteteve pakicë.
Një Evropë që mbron gjuhët, mbron edhe identitetin e qytetarëve të saj
Mesazhi që vjen nga Strasburgu është se mbrojtja e gjuhëve të pakicave nuk mund të mbetet vetëm një angazhim në dokumentet zyrtare apo në deklaratat institucionale.
Ajo kërkon politika konkrete, përdorim real në jetën publike, mbështetje në arsim, prani në media dhe përfshirje në zhvillimin teknologjik.
Përmes Presidencës së saj gjashtëmujore, Mali i Zi e ka vendosur këtë çështje në agjendën e Këshillit të Evropës, ndërsa Fatmir Gjeka e përcolli mesazhin e mbrojtjes së identiteteve gjuhësore si pjesë të pandashme të demokracisë dhe të drejtave të njeriut.
Në fund, çështja nuk është vetëm se sa gjuhë fliten në Evropë, por nëse ato kanë mundësinë të jetojnë, të zhvillohen dhe të dëgjohen në mënyrë të barabartë.
Sepse një gjuhë që humbet nga jeta publike rrezikon të humbasë edhe nga kujtesa e brezave. Dhe një Evropë që nuk mbron gjuhët e saj, rrezikon të varfërojë vetë pasurinë e identiteteve mbi të cilat është ndërtuar./mxh
