Last Updated on 12/07/2026 by EL
Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit ka rikthyer vëmendjen te rregullat që përcaktojnë lundrimin në një nga korridoret më strategjikë detarë në botë. Këto rregulla përcaktohen nga Konventa e Kombeve të Bashkuara për të Drejtën e Detit (UNCLOS), e cila rregullon përdorimin e deteve dhe oqeaneve, si edhe të drejtat dhe detyrimet e shteteve.
Bazat e kësaj konvente u hodhën në mesin e shekullit të kaluar. Në vitin 1956, një konferencë e OKB-së në Gjenevë bëri dallimin mes ujërave ndërkombëtare, territoriale dhe të brendshme, si edhe prezantoi konceptin e zonës ekonomike ekskluzive. Megjithatë, shumë çështje mbetën të pazgjidhura për shkak të tensioneve të Luftës së Ftohtë.
Një hap vendimtar erdhi në vitin 1967, kur diplomati maltez Arvid Pardo propozoi në OKB një kuadër të përgjithshëm ligjor për të garantuar paqen në det dhe mbrojtjen e burimeve detare. Pas negociatave shumëvjeçare, më 10 dhjetor 1982, në Montego Bay të Xhamajkës, u miratua Konventa UNCLOS. Ajo përcaktoi sovranitetin e shteteve bregdetare deri në 12 milje detare dhe njohu zonën ekonomike ekskluzive deri në 200 milje detare.
Konventa hyri në fuqi në vitin 1994, por zbatimi i saj mbetet i kufizuar në disa raste. Disa dispozita, si neni 44 që lidhet me kalimin nëpër ngushtica ndërkombëtare, interpretohen nga disa shtete si të zbatueshme kryesisht në kohë paqeje.
Deri më sot, UNCLOS është ratifikuar nga 167 palë, përfshirë Bashkimin Evropian dhe Italinë. Megjithatë, dy aktorë kyç për çështjen e Ngushticës së Hormuzit, Shtetet e Bashkuara dhe Irani, nuk e kanë ratifikuar konventën. SHBA e ka vetëm nënshkruar, ndërsa Irani nuk është palë në të, duke krijuar një boshllëk ligjor që e bën më të ndërlikuar zbatimin e rregullave ndërkombëtare në këtë korridor strategjik.