Last Updated on 20/04/2026 by Fernada
Parashikimet më të sakta të motit mund të shpëtojnë mijëra jetë, duke ulur vdekshmërinë nga i nxehti ekstrem, një rrezik që pritet të rritet me ndryshimin e klimës.
Ndoshta të ka ndodhur edhe ty, parashikimi premton një fundjavë me diell, përgatitesh për plazh, por kur vjen e shtuna, qielli mbulohet nga re të zeza që paralajmërojnë shi. Sipas një studimi të publikuar në revistën PNAS, parashikimet më të sakta, edhe vetëm një ditë përpara, nuk ndihmojnë vetëm në organizimin e kohës së lirë, por në të ardhmen mund të shpëtojnë mijëra jetë.
Si funksionon kjo? Duke parashikuar më herët dhe duke u dhënë mundësi qytetarëve të mbrohen nga valët e të nxehtit ekstrem, të cilat po bëhen gjithnjë e më të shpeshta me rritjen e temperaturave globale. “Nuk do të donim të përballeshim me ndryshimin klimatik, por të paktën mund të gjejmë mënyra për të mos rritur numrin e vdekjeve nga i nxehti”, shprehet studiuesi Derek Lemoine.
Për të arritur në këto përfundime, studiuesit krahasuan parashikimet e motit në SHBA gjatë verës së vitit 2004 me të dhënat reale të së njëjtës periudhë, duke i lidhur ato me statistikat e vdekjeve nga i nxehti ekstrem të përpunuara nga CDC. U vu re se saktësia e parashikimeve është vendimtare: rreziku i vdekjeve rritet ndjeshëm kur temperaturat ekstreme nënvlerësohen.
Nga viti 2005 deri në 2023, saktësia e parashikimeve njëditore është rritur me 34% dhe pritet të përmirësohet edhe më shumë deri në vitin 2100. Sipas 48 meteorologëve të konsultuar në studim, ky përparim mund të ulë vdekshmërinë nga i nxehti ekstrem me rreth 18% vetëm në SHBA, duke shpëtuar afërsisht 2000 jetë çdo vit. Nëse parashikimet bëhen edhe më të sakta në afat të shkurtër, siç mendojnë ekspertët, ulja e vdekjeve mund të arrijë deri në 25%. Në skenarë klimatikë më të rëndë, me rritje të temperaturës globale në +2.7 ose +3.8 °C krahasuar me nivelet paraindustriale, rëndësia e parashikimeve të sakta bëhet edhe më kritike.
Inteligjenca artificiale mund të përshpejtojë këto përparime, por ekspertët paralajmërojnë se teknologjitë më të avancuara nuk vlejnë pa të dhëna cilësore dhe pa specialistë të trajnuar për t’i interpretuar ato. Modelet e inteligjencës artificiale duhet të ushqehen me informacion të besueshëm për të dhënë rezultate të sakta; pa mbikëqyrje njerëzore, ato madje mund të çojnë në parashikime më të dobëta.