Last Updated on 23/09/2026 by Anisa
Prej dy muajsh, në kantierin ku po ndërtohet Teatri i ri Kombëtar nuk shihet asnjë punëtor. Një kantier që duhej të ishte simboli i një prej projekteve më të rëndësishme kulturore të Tiranës është kthyer në një tjetër pikëpyetje për një projekt që prej vitesh shoqërohet me premtime, afate të shtyra dhe vonesa.
Gjashtë vite kanë kaluar nga mëngjesi i 17 majit 2020, kur godina e Teatrit Kombëtar u shemb në orët e para të ditës, ndërsa qindra forca policie u përleshën me qytetarët dhe aktivistët që e kishin mbrojtur ndërtesën për më shumë se dy vjet.
Shembja ndodhi në një prej periudhave më të vështira të pandemisë COVID-19, kur lëvizja e qytetarëve ishte e kufizuar. Argumenti i autoriteteve ishte i qartë: godina e vjetër duhej të shembej për t’i hapur rrugë Teatrit të ri Kombëtar.
Por gjashtë vite më pas, kontrasti është i fortë.
Godina e vjetër u shemb brenda pak orësh. Ndërtimi i godinës së re po zvarritet prej vitesh.
Dhe sot, situata në terren e bën edhe më të fortë këtë kontrast: prej rreth dy muajsh, sipas vëzhgimeve në kantier, nuk ka punëtorë që të vijojnë punimet.
Premtimi për një teatër të ri nisi menjëherë pas shembjes
Vetëm pak muaj pas shembjes, më 15 gusht 2020, kryebashkiaku Erion Veliaj njoftoi përfundimin e sondave gjeologjike në terrenin e teatrit dhe paralajmëroi nisjen e punimeve. Në të njëjtën kohë u konfirmua edhe projekti i studios së njohur daneze Bjarke Ingels Group (BIG).
Premtimet ishin për një ndërtesë moderne, e cila do të shndërrohej në një nga simbolet e reja arkitekturore të Tiranës.
Veliaj e kishte përshkruar projektin si një teatër që do të ishte ndër më të bukurit në rajon.
Por nga njoftimet për nisjen e punimeve deri te kantieri real do të kalonte shumë më tepër kohë nga sa ishte premtuar.
“Brenda 100 ditësh do të fillojmë punën”
Më 29 qershor 2021, Këshilli Kombëtar i Territorit miratoi lejen për ndërtimin e Teatrit të ri Kombëtar.
Vetëm pak ditë më vonë, më 5 korrik 2021, Veliaj deklaroi:
“Do të presim sqarimin e lejes nga KKT, do të respektojmë procedurat dhe besoj se brenda 100 ditësh do të fillojmë punën për Teatrin e ri Kombëtar. Viti i ri do ta gjejë Tiranën të paktën me një kantier të ri ndërtimi për teatër”.
Por ky afat nuk u përmbush.
Kantieri nuk u shndërrua në realitet brenda 100 ditësh dhe projekti vijoi të kalonte nga një procedurë në tjetrën.
Nga PPP-ja te financimi publik
Historia e teatrit të ri ishte paraprirë nga një debat edhe më i madh mbi mënyrën se si do të ndërtohej.
Në vitin 2018, qeveria miratoi një ligj të posaçëm për Teatrin Kombëtar, i cili parashikonte një skemë ku një kompani private do të ndërtonte teatrin dhe do të zhvillonte edhe zonën përreth tij.
Kjo skemë u kundërshtua fort nga opozita, artistë, aktivistë dhe organizata të trashëgimisë kulturore. Ligji u kthye dy herë në Kuvend nga Presidenti i atëhershëm Ilir Meta.
Në dhjetor 2019, godina e Teatrit Kombëtar u përfshi nga Europa Nostra në listën e 14 vendeve të trashëgimisë kulturore më të rrezikuara në Evropë.
Ndërkohë, në shkurt 2020, Bashkia e Tiranës njoftoi tërheqjen nga modeli PPP dhe deklaroi se teatri do të ndërtohej nga qeveria shqiptare dhe Bashkia e Tiranës.
Tre muaj më vonë, godina u shemb.
KLSH dhe Gjykata Kushtetuese në mes të debatit
Pas shembjes, debati nuk përfundoi.
Më 1 korrik 2020, Kontrolli i Lartë i Shtetit publikoi rezultatet e auditimit për çështjen e Teatrit Kombëtar dhe evidentoi një sërë problematikash ligjore, duke rekomanduar rindërtimin e teatrit në të njëjtin territor dhe me të njëjtën pamje arkitekturore.
Një vit më vonë, më 2 korrik 2021, Gjykata Kushtetuese rrëzoi vendimin e qeverisë për transferimin e pronësisë së Teatrit Kombëtar te Bashkia e Tiranës, duke e konsideruar atë të papajtueshëm me Kushtetutën dhe marrëveshjet ndërkombëtare.
Por Gjykata Kushtetuese nuk arriti shumicën e nevojshme për të shfuqizuar vendimin për shembjen e godinës.
Kështu, godina e vjetër kishte mbetur tashmë vetëm në fotografi, ndërsa ajo e re vazhdonte të ishte ende në pritje.
Vitet kaluan, premtimet ndryshuan
Në prill 2022, Kryeministri Edi Rama pranoi se ndërtimi i teatrit ishte vonuar.
Ai përmendi tërmetin, pandeminë dhe më pas luftën në Ukrainë si faktorë që kishin ndikuar në shtyrjen e një sërë projektesh.
“Po merremi me këtë çështje dhe besoj se do të gjejmë një zgjidhje dhe Teatri Kombëtar do të ndërtohet ashtu siç është projektuar dhe siç e kemi premtuar”, deklaroi Rama.
Por edhe pas kësaj deklarate, ndërtimi nuk përfundoi.
Kontrata dhe afatet e reja
Pas procedurave të mëtejshme, u lidh kontrata për fazën e parë të ndërtimit të godinës së Teatrit të ri Kombëtar.
Afati i punimeve ishte përcaktuar në 27 muaj.
Por edhe ky afat nuk rezultoi përfundimtar.
Afati fillestar u shty dhe më pas u përcaktua data 19 gusht 2026 si afat për përfundimin e fazës së parë.
Sot jemi në shtator 2026.
Afati ka kaluar.
Dhe, ndërsa qytetarët presin ende godinën e premtuar, në terren situata ngre një tjetër pikëpyetje: prej rreth dy muajsh, sipas vëzhgimeve në kantier, nuk ka punëtorë që të vijojnë punimet.
Nga “brenda 100 ditësh” te gjashtë vite pritje
Kjo është ajo që e bën historinë e Teatrit Kombëtar veçanërisht domethënëse.
Në vitin 2020 u shemb godina e vjetër me argumentin se duhej t’i hapej rrugë një teatri të ri.
Në vitin 2021 u premtua se puna do të niste brenda 100 ditësh.
Në vitin 2022 u fol për zgjidhjen e vonesave dhe nisjen konkrete të projektit.
Më pas nisën punimet dhe u vendosën afate të reja.
Afatet u shtynë.
Dhe sot, gjashtë vite pas shembjes së godinës së vjetër, kantieri duket i paralizuar, ndërsa prej dy muajsh nuk shihen punëtorë në terren.
Një teatër i shembur në pak orë, një teatër i ri që kërkon vite
Mëngjesi i 17 majit 2020 u shënua nga shpejtësia e ndërhyrjes.
Sot, gjashtë vite më pas, historia duket krejt ndryshe.
Ajo që u paraqit si një ndërhyrje që do t’i hapte rrugë një prej veprave më të rëndësishme kulturore të Tiranës është kthyer në një proces të gjatë ndërtimi, i shoqëruar me ndryshime, debate dhe afate të shtyra.
Teatri i vjetër u shemb në një mëngjes. Teatri i ri ende nuk ka hapur dyert.
Dhe tani, pas gjashtë vitesh, një tjetër fakt tërheq vëmendjen: prej dy muajsh, kantieri është pa punëtorë.
Nëse godina e vjetër u konsiderua aq urgjente sa të shembej në mes të pandemisë, pyetja që sot kërkon përgjigje është e thjeshtë:
Pse ndërtimi i godinës së re nuk ka të njëjtën urgjencë?
Tirana ende pret përgjigjen.
Dhe publiku pret më shumë se një tjetër render, një tjetër premtim apo një tjetër afat.
Pret teatrin./fjala.al-ad