Last Updated on 09/06/2026 by EL
Jeni duke drejtuar makinën dhe po kërkoni prej kohësh një vend parkimi. Muzika po luan, ndoshta po këndoni bashkë me të dhe gjithçka duket normale. Papritur shfaqet një vend i lirë, por i ngushtë, mes dy automjeteve. Para se të fusni marshin mbrapa, bëni diçka pothuajse instinktive: ulni volumin e radios. Është një veprim që e bëjnë shumë shoferë. Por pse? Muzika nuk ju pengon shikimin dhe as nuk zë hapësirë në rrugë. Megjithatë, sapo nis një manovër e vështirë, lind nevoja për qetësi. Shkenca ka një shpjegim interesant: vëmendja e trurit tonë nuk është e pakufizuar. Kur drejtojmë në një rrugë të njohur dhe pa shumë trafik, shumë veprime bëhen pothuajse automatike. Mbajtja e timonit, ndjekja e korsisë dhe përdorimi i pedaleve kërkojnë më pak përpjekje mendore sesa mendojmë. Për këtë arsye mund të dëgjojmë muzikë, podkaste apo të bisedojmë me pasagjerët pa e ndier veten të mbingarkuar. Por situata ndryshon kur duhet të kryejmë një manovër të ndërlikuar, si parkimi në një hapësirë të ngushtë. Në atë moment duhet të kontrollojmë pasqyrat, distancat, pengesat, pozicionin e makinës, timonin dhe pedalet njëkohësisht. Truri përqendron më shumë burime te shikimi, perceptimi hapësinor dhe koordinimi i lëvizjeve. Ulja e radios është një mënyrë për të eliminuar një stimul të panevojshëm dhe për të liruar më shumë kapacitet për detyrën kryesore.
Fenomeni i “shurdhërisë nga mungesa e vëmendjes”
Ky mekanizëm lidhet me një fenomen të njohur në neuroshkencë, i quajtur “shurdhëria nga mungesa e vëmendjes” (inattentional deafness). Me pak fjalë, kur jemi shumë të përqendruar në një detyrë vizuale të vështirë, truri redukton përpunimin e tingujve që nuk i konsideron të rëndësishëm në atë moment. Studime shkencore kanë treguar se sa më e vështirë të jetë detyra vizuale, aq më pak reagon truri ndaj stimujve dëgjimorë. Kjo nuk do të thotë se bëhemi vërtet të shurdhër. Thjesht, truri vendos prioritete dhe fokusohet te informacioni që i nevojitet më shumë. Në rastin e parkimit, prioriteti është i qartë: të vlerësohen distancat, të shmangen pengesat dhe të manovrohet automjeti me saktësi.
Pse na shpërqendron radioja?
Radioja nuk është vetëm zhurmë në sfond. Ajo përmban muzikë, tekste këngësh, biseda, reklama, lajme dhe ndryshime të vazhdueshme tingujsh që truri ynë i përpunon, shpesh pa e kuptuar ne. Një këngë që na pëlqen shumë, një podcast interesant apo një debat në radio mund të tërheqë një pjesë të vëmendjes sonë. Edhe nëse kjo pjesë është e vogël, gjatë një manovre të ndërlikuar truri preferon të eliminojë çdo element që nuk është i domosdoshëm.
Muzika nuk është gjithmonë problem
Kërkimet tregojnë se ndikimi i muzikës gjatë drejtimit ndryshon nga personi në person. Ai varet nga volumi, ritmi i muzikës, përvoja e shoferit dhe vështirësia e situatës. Në disa raste muzika mund ta bëjë udhëtimin më të këndshëm dhe madje të ndihmojë në ruajtjen e vigjilencës. Në raste të tjera, veçanërisht gjatë manovrave komplekse, ajo mund të rrisë ngarkesën mendore dhe të bëhet burim shpërqendrimi. Madje, studime kanë treguar se tek shoferët e rinj muzika e preferuar mund të rrisë gabimet dhe sjelljet më pak të sigurta gjatë drejtimit. Herën tjetër që do ta ulni radion përpara se të parkoni, mos mendoni se është thjesht zakon. Në fakt, është truri juaj që po ju ndihmon të përqendroheni te ajo që ka më shumë rëndësi në atë moment, duke larguar çdo shpërqendrim të panevojshëm. Një veprim i vogël, por një shembull i qartë se si truri ynë menaxhon me kujdes vëmendjen në situatat që kërkojnë saktësi maksimale./FC