Kur përpiqemi të kuptojmë se me çfarë lloj personi kemi të bëjmë, shpesh e përdorim veten si pikë referimi. Një studim i ri tregon se preferencat personale mund të ndikojnë në vlerësimin tonë për të tjerët, edhe kur ato nuk “hyjnë domosdoshmërisht në ekuacion” për të arritur në një përfundim.
Studimi, i kryer nga shkencëtarë në Spanjë dhe i botuar në revistën Royal Society Open Science, shqyrtoi nëse tendenca për të përdorur veten si pikë referimi ndodh si kur gjykojmë individët ashtu edhe kur vlerësojmë grupe njerëzish.
Vetja jonë si masë krahasimi
Në studim morën pjesë gjithsej 118 persona, të cilëve fillimisht iu kërkua të vlerësonin sa të ngjarë ishin të bënin më shumë se 100 aktivitete të përditshme. Këto përfshinin, ndër të tjera, ngrënien e ushqimeve pikante, leximin e një libri dhe udhëtimin me biçikletë.
Pjesëmarrësit më pas vlerësuan se sa e mundshme ishte që dy njerëz imagjinarë, si dhe dy grupe: banorë të qytetit dhe banorë të fshatit, të bënin të njëjtat aktivitete.
Në fazën tjetër, ata duhej të merrnin me mend preferencat e një të huaji, duke përdorur informacion në lidhje me shpeshtësinë e zgjedhjes së një aktiviteti nga një person ose grup tjetër. Preferencat e tyre personale nuk ishin të nevojshme për zgjidhjen e problemeve specifike. Megjithatë, studiuesit zbuluan se ato ende ndikonin në përgjigjet e tyre.
Vlerësimi për të tjerët është më i lehtë kur ata janë të ndryshëm
Një nga gjetjet kryesore ishte se pjesëmarrësit kishin më shumë gjasa të përgjigjeshin saktë kur preferencat e vlerësuara të të huajit ishin dukshëm të ndryshme nga të tyret. Anasjelltas, ata bënë më shumë gabime kur të dy palët kishin preferenca të ngjashme.
Me fjalë të tjera, distanca midis asaj që besojmë se do të zgjidhte një i huaj dhe asaj që ne vetë do të zgjidhnim, dukej se lidhej me saktësinë e vlerësimeve tona.
Studiuesit shqyrtuan gjithashtu nëse përgjigjet ishin më të ndikuara nga personi ose grupi që dha informacionin fillestar apo nga përgjigjet e mundshme që po krahasoheshin. Preferenca personale e pjesëmarrësit për të panjohurën rezultoi të ishte një tregues më i fortë i saktësisë.
Pse vlerësimi për të tjerët bazohet në përvojat tona?
Një shpjegim i mundshëm është se kur kemi pak informacion rreth dikujt, ne instiktivisht i drejtohemi vetes për të zvogëluar pasigurinë. Zakonet dhe zgjedhjet tona shërbejnë si një pikënisje e dobishme, edhe kur ato nuk korrespondojnë domosdoshmërisht me realitetin e personit tjetër.
Gjetjet na kujtojnë se përshtypjet tona të para për një të huaj nuk bazohen gjithmonë vetëm në atë që dimë rreth tij. Ato gjithashtu mund të pasqyrojnë, deri diku, preferencat tona.
Megjithatë, studimi nuk vërteton se çdo gjykim që bëjmë për të tjerët është i gabuar. Ai tregon se ia vlen të dallojmë kur e përdorim veten si një matës krahasimi, në vend që të supozojmë se të tjerët mendojnë dhe zgjedhin si ne./mxh