Last Updated on 23/07/2026 by Monika
Pyjet natyrore duket se kanë një avantazh të rëndësishëm përballë ndryshimeve ekstreme klimatike: ato i rezistojnë më mirë valëve të të nxehtit dhe periudhave të gjata të thatësirës. Ndërkohë, pyjet e krijuara nga njeriu, edhe pse janë më të brishta ndaj stresit klimatik, tregojnë një aftësi të jashtëzakonshme për t’u rikuperuar më shpejt.
Rritja e shpeshtësisë dhe intensitetit të valëve të të nxehtit, thatësirave dhe fenomeneve të tjera ekstreme po vë në provë pyjet në të gjithë botën. Shkencëtarët po përpiqen të kuptojnë se cilët faktorë përcaktojnë aftësinë e tyre për të mbijetuar dhe për t’u rimëkëmbur pas këtyre goditjeve klimatike.
Një studim i realizuar nga një ekip i Akademisë Kineze të Shkencave analizoi reagimin e pyjeve në pellgun e lumit Jance (Yangtze), në Kinë, pas valës së jashtëzakonshme të të nxehtit dhe thatësirës që goditi rajonin në vitin 2022. Rezultatet, të publikuara në revistën shkencore Water Resources Research, zbulojnë dallime të mëdha mes pyjeve natyrore dhe atyre të mbjella nga njeriu.
Rajoni u kthye në një zonë ideale studimi, pasi Kina, pas përmbytjeve shkatërruese të vitit 1998, kishte nisur një program të madh ripyllëzimi. Kështu, në të njëjtën zonë ekzistonin si pyje të vjetra natyrore, ashtu edhe pyje të reja të krijuara përmes mbjelljes së pemëve.
Studiuesit përdorën të dhëna satelitore për të analizuar gjendjen e pyjeve gjatë krizës klimatike të vitit 2022, kur temperaturat arritën nivele rekord dhe reshjet ranë ndjeshëm, duke prekur më shumë se 90% të pellgut të lumit Blu. Ata vlerësuan gjendjen e bimësisë përmes dendësisë së gjelbërimit, aktivitetit të fotosintezës dhe aftësisë së pyjeve për të thithur karbon gjatë rritjes.
Rezultatet treguan se pyjet natyrore ishin më rezistente ndaj kushteve ekstreme në më shumë se 70% të rasteve. Studiuesit e shpjegojnë këtë me kompleksitetin e tyre më të madh: ato kanë më shumë lloje bimësh dhe pemë të moshave të ndryshme, gjë që u lejon të shpërndajnë më mirë stresin dhe të përballojnë ndryshimet klimatike.
Në të kundërt, pyjet e mbjella nga njeriu, të cilat zakonisht kanë më pak larmi biologjike dhe strukturë më të thjeshtë, u dëmtuan më lehtë nga thatësira dhe temperaturat ekstreme. Por ato treguan një aftësi më të madhe për t’u rikthyer, falë faktit se përbëhen kryesisht nga pemë të reja me ritëm të lartë rritjeje.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se rikthimi i reshjeve nuk do të thotë domosdoshmërisht rikuperim i menjëhershëm. Efektet e nxehtësisë ekstreme dhe mungesës së ujit mund të zgjasin për vite dhe të ndikojnë në aftësinë e pyjeve për t’u rimëkëmbur.
Këto gjetje tregojnë se mbrojtja e pyjeve natyrore mbetet thelbësore përballë krizës klimatike, ndërsa programet e ripyllëzimit mund të luajnë një rol të rëndësishëm, veçanërisht në rikthimin e shpejtë të zonave të dëmtuara.