Last Updated on 09/10/2025 by adminfjala
Pavarësisht viteve të sanksioneve amerikane që e bëjnë pothuajse të pamundur kryerjen e çdo pagese ndaj Iranit për eksportet e naftës, Kina ka gjetur një mënyrë për t’i anashkaluar ato, shkruan “Wall Street Journal”. Sipas informacioneve nga disa zyrtarë perëndimorë, të dy vendet kanë zhvilluar një sistem shkëmbimi të sofistikuar, pothuajse tërësisht sekret, që u lejon atyre të vazhdojnë bashkëpunimin e tyre jashtë mundësive të flukseve financiare ndërkombëtare të monitoruara nga Uashingtoni. Kanali i fshehtë financiar, i cili ka funksionuar për disa vite, i ka lidhur më tej dy rivalët amerikanë dhe ka dobësuar efektin e sanksioneve me të cilat SHBA-të janë përpjekur ta izolojnë ekonomikisht Teheranin.
Thelbi i marrëveshjes bazohet në një sistem shkëmbimi: Irani dërgon naftë bruto në Kinë dhe në këmbim, kompanitë shtetërore kineze ndërtojnë projekte të mëdha infrastrukturore në Iran – rafineri, aeroporte, rrugë dhe termocentrale. Kjo shmang nevojën për transferta financiare tradicionale, të cilat i nënshtrohen mbikëqyrjes dhe kufizimeve të SHBA-së. Sipas burimeve perëndimore, dy institucione kineze luajnë një rol kyç në të gjithë rrjetin, Sinosure, një agjenci shtetërore sigurimesh, dhe Chuxin, një mekanizëm misterioz financiar që nuk shfaqet në asnjë listë publike të bankave ose kompanive financiare kineze. Blerësit shtetërorë kinezë të naftës, të cilët dyshohet se janë të lidhur me Zhuhai Zhenrong, e cila është tashmë nën sanksione të SHBA-së, paguajnë qindra miliona dollarë në llogaritë e Chuxin çdo muaj. Këto para më pas përfundojnë te kontraktorët kinezë në Iran, projektet e të cilëve janë të siguruara përmes Sinosure. Në këtë mënyrë, paratë nuk kalojnë kurrë zyrtarisht nëpër institucionet financiare iraniane, duke shmangur kështu shkeljet e sanksioneve. Zyrtarët perëndimorë vlerësojnë se rreth 8.4 miliardë dollarë kaluan përmes sistemit vitin e kaluar, me fondet që financuan projektet kineze të infrastrukturës në të gjithë Iranin.
Sistemi sekret
Për të fshehur origjinën e naftës, iranianët dhe kinezët përdorin metoda komplekse logjistike: anijet ndryshojnë rrugë, nafta transferohet nga një anije në tjetrën dhe shpesh përzihet me naftë nga vende të tjera. Të dhënat zyrtare të doganave kineze nuk e regjistrojnë importin e naftës iraniane që nga viti 2023, por vlerësimet amerikane dhe evropiane thonë se një pjesë e madhe e eksporteve iraniane ende përfundon në Kinë. Sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë (EIA), Irani eksportoi rreth 43 miliardë dollarë naftë dhe produkte nafte vitin e kaluar. Tregu kinez, sipas të gjitha të dhënave, është ende burimi kryesor i shpëtimit ekonomik. Shtylla qendrore e të gjithë sistemit është Sinosure, zyrtarisht Korporata e Sigurimeve të Eksportit dhe Kreditit të Kinës, një instrument financiar i qeverisë kineze që mbështet projekte me interes strategjik për Pekinin. Deri në fund të vitit të kaluar, Sinosure kishte mbështetur më shumë se 9 trilionë dollarë në tregti dhe investime ndërkombëtare, sipas shifrave të veta. Në Iran, Sinosure qëndron pas shumicës së projekteve të mëdha të kryera nga kompanitë shtetërore kineze.
Aleanca
Amerika ende nuk ka vendosur sanksione ndaj Sinosure dhe Chuxin, megjithëse po i monitoron nga afër. Për Iranin, i cili është përballur me rënie të eksporteve dhe qasje të kufizuar në valutë të huaj për vite me radhë, sistemi kinez përfaqëson një arterie kyçe ekonomike. Për Kinën, Irani është më shumë sesa një treg – është një aleat gjeopolitik në Lindjen e Mesme dhe një burim lëndësh të para që e ndihmon Pekinin të sigurojë stabilitetin energjetik dhe të rrisë ndikimin e tij në rajon. Dhe për Teheranin, modeli kinez i bashkëpunimit do të thotë mbijetesë në një botë ku shumica e kanaleve të tij financiare janë të mbyllura, përfundon Wall Street Journal./kb