Për më shumë se një dekadë, historia e bankave greke në Ballkan ishte një rrëfim tërheqjeje e detyruar. Të gjunjëzuara nga kriza e borxhit sovran dhe të shtyra nga rregullatorët e Brukselit për të tkurrur bilancet e tyre jashtë vendit, huadhënësit e Athinës shitën njëri pas tjetrit filialet që dikur dominonin rajonin.
Në Shqipëri, ky eksod u mbyll në vitin 2021, kur Alpha Bank i kaloi hungarezëve të OTP-së, duke i dhënë fund një pranie 25-vjeçare që në kulmin e saj, në vitin 2008, kontrollonte një të katërtën e tregut.
Por ciklet financiare në Evropën Juglindore kanë një prirje për t’u përsëritur, ndonëse me protagonistë të ripërtërirë. Më 18 nëntor, Eurobank S.A., një nga grupet më të mëdha bankare të Greqisë, njoftoi marrëveshjen për të blerë First Investment Bank (Fibank) të Bullgarisë.
Transaksioni, i cili e vlerëson bankën bullgare në rreth 1 miliard euro, synon të krijojë gjigantin e ri bankar të Sofjes përmes bashkimit të Fibank me filialin ekzistues të Eurobank, Postbank.
Çfarë do të thotë kjo për Shqipërinë?
Për tregun shqiptar, megjithatë, kjo lëvizje sjell një pasojë të drejtpërdrejtë: kalimin e Fibank Albania nën ombrellën e Athinës. Fibank Albania është e pranishme në tregun shqiptar prej vitit 1999 (si filial i licencuar nga Banka e Shqipërisë që prej vitit 2007) dhe zotërohet 100% nga banka mëmë në Sofje.
Në këtë ekuacion rajonal, Shqipëria hyn si një dividend gjeografik. Fibank Albania, e pranishme në vend që prej vitit 1999 dhe me një rrjet prej 14 degësh e agjencish, është një lojtar i përmasave modeste në tregun shqiptar, i dominuar tashmë nga grupe evropiane si BKT, OTP, Raiffeisen dhe Intesa, si dhe nga kapitali vendas i Credins, Tirana Bank dhe ABI Bank.
Megjithatë, kalimi i saj nga një grup bullgar me shtrirje të kufizuar te një gjigant rajonal me mbi 114 miliardë euro asete dhe prani kryesore në Greqi, Qipro dhe Bullgari ndryshon peshën e saj konkurruese.
Transaksioni
Arkitektura e marrëveshjes është e qartë. Eurobank do të paguajë rreth 650 milionë euro (6.731 euro për aksion) për të blerë paketën kontrolluese prej 65% nga themeluesit bullgarë, Ivailo Mutafchiev dhe Tzeko Minev. Më pas, ajo do të lancojë një ofertë të detyrueshme publike për pjesën e mbetur, ku Banka Bullgare e Zhvillimit (BDB) është zotuar tashmë të shesë aksionet e saj prej 18%.
Për ta financuar këtë zgjerim dhe për të ruajtur raportin e kapitalit bazë (CET1) pranë nivelit të shëndetshëm prej 14%, Eurobank do të kombinojë tepricat e saj ekzistuese të kapitalit me një rritje kapitali prej 750 milionë eurosh përmes një procesi të përshpejtuar, një plan që gëzon mbështetjen e aksionerit të saj kryesor, grupit kanadez Fairfax Financial Holdings.
Logjika ekonomike pas kësaj blerjeje lidhet kryesisht me Sofjen, e cila që prej 1 janarit të këtij viti është anëtare e Eurozonës dhe gëzon një rritje ekonomike të parashikuar prej 2.6% për vitin 2026, pothuajse dyfishi i mesatares së Bashkimit Evropian.
Duke shkrirë Fibank me Postbank, Eurobank do të kontrollojë rreth 20% të aseteve dhe depozitave në Bullgari, duke shpresuar të nxjerrë mbi 70 milionë euro kursime vjetore nga sinergjitë deri në vitin 2029.
Për bankat greke, ky rikthim dëshmon se periudha e shërimit të plagëve të krizës ka përfunduar. Me bilance të pastruara nga kreditë e këqija dhe me likuiditet të bollshëm, Athina po sheh sërish përtej kufijve veriorë.
Për klientët dhe rregullatorët në Tiranë, rihyrja e Eurobank – e cila pritet të finalizohet në gjysmën e parë të vitit 2027 pas miratimeve përkatëse – sjell një emër të njohur me fuqi të re financiare, duke i dhënë fund një mungese pesëvjeçare dhe duke i shtuar një tjetër nyje lidhëse integrimit financiar të Ballkanit./kapitali -ad
