Vitet e fundit, është shfaqur një “shkollë” mendimi mjedisor që e vendos popullsinë në qendër të krizave ekologjike.
Disa aktivistë, përfshirë figura të lidhura me lëvizjet Extinction Rebellion (Rebelimi kundër shfarosjes) dhe Stop Having Kids (Mos bëni më fëmijë) në Mbretërinë e Bashkuar dhe Shtetet e Bashkuara, kanë shprehur pikëpamje antinataliste (që beson se sjellja në jetë e fëmijëve nuk është e dëshirueshme ose morale, shpesh për arsye mjedisore, etike apo sociale), duke argumentuar se zgjedhja për të mos pasur fëmijë është një përgjigje domethënëse ndaj ndryshimeve klimatike.
Arsyetimi është i qartë dhe, në shikim të parë, bindës: më pak njerëz duhet të nënkuptojnë më pak konsum, më pak emetime dhe më shumë hapësirë që natyra të rigjenerohet.
Megjithatë, ky argument bëhet më pak bindës kur shqyrtohet më me kujdes. Shpopullimi, më vete, nuk është as një zgjidhje e mjaftueshme dhe as e besueshme për problemet mjedisore. Sapo merren në konsideratë çështjet e kohës, infrastrukturës dhe përdorimit të tokës, lidhja mes rënies së popullsisë dhe përmirësimit të mjedisit duket shumë më e pasigurt.
Çështja e parë lidhet me kohën. Ndryshimet klimatike konsiderohen një problem urgjent që duhet trajtuar brenda dekadave të ardhshme. Rënia e popullsisë, ndërkohë, ndodh në një horizont shumë më afatgjatë. Edhe nëse normat e lindshmërisë do të binin ndjeshëm sot, numri total i njerëzve do të mbetej i lartë për dekada për shkak të momentit demografik.
Brezat ekzistues do të vazhdojnë të jetojnë, konsumojnë dhe emetojnë gjatë periudhës kur veprimi klimatik është më kritik.
Për këtë arsye, ndikimi i rënies së lindshmërisë në emetime është minimal brenda afatit përkatës. Modelet ekonomike-klimatike tregojnë se edhe ndryshimet e konsiderueshme në madhësinë afatgjatë të popullsisë prodhojnë vetëm ndryshime shumë të vogla në temperaturat globale të parashikuara.
Ky përfundim është i vështirë të shmanget. Ndryshimi demografik ndodh shumë ngadalë për të ndikuar në mënyrë domethënëse rezultatet klimatike në afatin e afërt. Ajo që ka rëndësi në fund nuk është rritja e popullsisë, por shpejtësia me të cilën ekonomitë përparojnë duke zhvilluar teknologji që reduktojnë varësinë nga emetimet e gazeve serrë.
Përveç kësaj, ndonjëherë pretendohet se vendet që përjetojnë rënie të popullsisë shohin edhe ulje të konsumit të energjisë. Megjithatë, kjo marrëdhënie shpesh keqkuptohet. Uljet e konsumit të energjisë lidhen shpesh me stanjacionin ose tkurrjen ekonomike dhe jo me ndryshimin demografik në vetvete.
Kur ekonomitë ngadalësohen, prodhimi industrial bie, investimet dobësohen dhe konsumi tkurret.
Këto kushte mund të reduktojnë përdorimin total të energjisë, por kjo ndodh për shkak të aktivitetit më të ulët ekonomik dhe jo thjesht sepse ka më pak njerëz. Në këtë kuptim, kërkesa më e ulët për energji mund të pasqyrojë një rënie ekonomike dhe jo përmirësim strukturor mjedisor.
Në të njëjtën kohë, rënia e popullsisë mund të sjellë përdorim më pak të efektshëm të burimeve, duke prodhuar efektin e kundërt. Me tkurrjen e popullsisë, familjet priren të zvogëlohen dhe ndërtesat të përdoren me më pak intensitet.
Një shtëpi që dikur strehonte një familje mund të banohet më vonë nga një individ i vetëm, por ajo përsëri kërkon ngrohje, ndriçim dhe mirëmbajtje pothuajse në të njëjtin nivel. Kjo e shpërndan përdorimin e energjisë mes më pak njerëzish, duke rritur konsumin për person.
Modeli
Një model i ngjashëm shfaqet edhe tek infrastruktura. Sistemet e transportit, shërbimet bazë dhe shërbimet publike zakonisht projektohen për popullsi më të mëdha. Kur numri i përdoruesve bie, këto sisteme rrallë tkurren me të njëjtin ritëm.
Në vend të kësaj, ato vazhdojnë të operojnë nën kapacitet, shpesh me pajisje të vjetruara që nuk zëvendësohen shpejt për shkak të stimujve më të dobët ekonomikë.
Në këto kushte, përdorimi total i energjisë mund të mos bjerë aq sa pritet dhe secili banor i mbetur mund të përfaqësojë një pjesë më të madhe të tij. Shpopullimi, pra, nuk sjell automatikisht efikasitet më të madh dhe, në disa raste, mund të forcojë modele joefikase të përdorimit të energjisë.
Çështja e biodiversitetit shton një tjetër nivel kompleksiteti. Një pritshmëri e zakonshme është që, kur popullsia bie, toka do të braktiset dhe natyra gradualisht do ta rimarrë atë. Megjithatë, provat nga Japonia, një nga shembujt më të qartë të shpopullimit të qëndrueshëm, sugjerojnë se ky rezultat nuk është aspak automatik.
Në një gamë të gjerë speciesh dhe ekosistemesh, humbja e biodiversitetit vazhdon pavarësisht nëse popullsia njerëzore po rritet apo po bie.
Faktori vendimtar është përdorimi i tokës. Në rajonet që po shpopullohen, toka bujqësore nuk rikthehet thjesht në pyje ose habitate natyrore. Disa zona bien në mospërdorim, por të tjera shiten për zhvillim ose riorganizohen në forma më intensive të bujqësisë. Përdorimi urban i tokës shpesh vazhdon të zgjerohet edhe në zona ku popullsia po tkurret, ndërsa toka bujqësore zvogëlohet pa u zëvendësuar nga mjedise ekologjikisht të pasura.
Këto modele pengojnë procese si rigjenerimi natyror dhe pyllëzimi, të cilat në kushte normale do të ndihmonin rikuperimin e biodiversitetit. Në vend të një rikthimi gradual të natyrës, peizazhet bëhen të fragmentuara dhe të paqëndrueshme, duke kufizuar rigjenerimin ekologjik.
Kjo ndihmon për të sqaruar një pikë të rëndësishme. Biodiversiteti nuk rikuperohet thjesht sepse numri i njerëzve bie. Ai varet nga mënyra se si menaxhohet toka, si mbrohen ekosistemet dhe nëse proceset afatgjata ekologjike lejohen të zhvillohen.
Pa ndërhyrje të qëllimshme, vetëm shpopullimi mund të bëjë shumë pak për të përmbysur humbjen e biodiversitetit.
Përvoja demografike e Japonisë e përforcon këtë ide. Siç trajtohet në hulumtimin e Peter Matanle mbi “dividendin e shpopullimit”, rënia e popullsisë nuk prodhon automatikisht përfitime mjedisore.
Rezultatet varen nga mënyra se si shoqëritë reagojnë ndaj saj. Në Japoni, shpopullimi rural shpesh ka çuar në erozionin e praktikave tradicionale të menaxhimit të tokës që dikur mbështesnin ekosisteme të larmishme, ndërsa zonat urbane vazhdojnë të përqendrojnë aktivitetin ekonomik dhe përdorimin e burimeve.
Ndryshimi mjedisor, në këtë kuptim, formësohet më pak nga numri i njerëzve sesa nga sistemet brenda të cilave ata jetojnë.
Përfundimi
E gjithë kjo çon në të njëjtin përfundim. Shpopullimi mund të ndikojë në presionet mjedisore në periudha shumë afatgjata, por nuk adreson shkaqet themelore të tyre.
Ndryshimet klimatike nxiten kryesisht nga sistemet energjetike dhe aktiviteti industrial, ndërsa humbja e biodiversitetit formësohet nga përdorimi i tokës dhe menaxhimi ekologjik. Asnjë nga këto probleme nuk mund të zgjidhet thjesht duke reduktuar numrin e njerëzve.
Tërheqja e mendimit antinatalist qëndron te thjeshtësia e tij. Ai ofron një përgjigje të qartë dhe individuale ndaj një çështjeje komplekse globale. Por kjo thjeshtësi është mashtruese. Sfidat mjedisore janë strukturore dhe jo thjesht demografike.
Pa ndryshime në mënyrën se si prodhohet energjia, si organizohet infrastruktura dhe si përdoret toka, një popullsi më e vogël nuk do të rezultojë automatikisht në një botë më të qëndrueshme.
Në fund, pyetja kryesore nuk është sa njerëz ka, por si zgjedhin shoqëritë të jetojnë. Shpopullimi, më vete, është shumë i ngadaltë, shumë i tërthortë dhe shumë i pasigurt për të shërbyer si një zgjidhje domethënëse ndaj krizave mjedisore me të cilat përballemi sot.
Burimi origjinal: Mises Wire-a.d