Drejtimi politik i Bashkimit Evropian për vitin e ardhshëm, si dhe performanca e Komisionit gjatë 12 muajve të fundit, do të prezantohen sot në Strasburg nga Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në fjalimin e saj vjetor për Gjendjen e Unionit (SOTEU) drejtuar Parlamentit Evropian.
Fjalimi i këtij viti vjen në një mjedis veçanërisht fluid gjeopolitik dhe politik, me luftën në Ukrainë që vazhdon, sigurinë e Evropës, forcimin e aftësive mbrojtëse si përparësi dhe BE-në që kërkon autonomi më të madhe strategjike në një botë me konkurrencë gjeopolitike dhe tregtare në rritje.
Në të njëjtën kohë, marrëdhënia me Shtetet e Bashkuara të Amerikës është bërë më komplekse dhe më pak e parashikueshme, ndërsa Rusia mbetet një sfidë kryesore për sigurinë evropiane, me shqetësime në lidhje me veprimet hibride dhe sabotimin në rritje.
Sipas informacionit të deritanishëm, fjalimi pritet të përqendrohet në konkurrueshmërinë dhe pavarësinë evropiane, me theks në industri, inovacion, inteligjencë artificiale, uljen e burokracisë dhe diversifikimin e marrëdhënieve tregtare.
Komisioni thekson si rezultate kryesore të vitit të kaluar miratimin e një sërë masash për të thjeshtuar rregullat evropiane dhe për të zvogëluar burokracinë, planin rrugor “Një Evropë, Një Treg”, Aktin e Përshpejtuesit Industrial dhe EU Inc., kuadrin e ri të vetëm për rregullat e korporatave.
Në sektorin e energjisë, Komisioni pritet të nxjerrë në pah hapat drejt uljes së varësive të Evropës, duke përfshirë përmes Paketës së Rrjeteve Evropiane dhe iniciativës së Autostradave të Energjisë, ndërsa në tregti Komisioni po citon marrëveshje dhe partneritete të reja tregtare nga Indo-Paqësori deri në Amerikën Latine.
Theks i veçantë pritet t’i jepet mbrojtjes dhe Ukrainës. Komisioni tashmë ka prezantuar Kartën e Gatishmërisë së Mbrojtjes deri në vitin 2030, ka propozuar pesë projekte të reja të mbrojtjes në shkallë të gjerë dhe ka rënë dakord të ofrojë deri në 90 miliardë euro financim huash për Ukrainën për vitet 2026 dhe 2027, ndërsa në korrik nënshkroi një partneritet të ri industrial të mbrojtjes me Kievin. BE-ja ka ecur përpara gjithashtu me krijimin e një aleance me Ukrainën për dronë.
Raportet më të ndjeshme politikisht priten mbi migracionin. Komisioni po shqyrton mjetet ligjore për t’u marrë më shpejt me mbërritjet masive të papritura, duke përfshirë idenë e një “kthimi në grup”, si dhe udhëzime të mundshme për pezullimin e përkohshëm të kërkesave për azil në kushte të caktuara.
Në të njëjtën kohë, von der Leyen pritet të rivendosë përforcimin e Frontex, duke synuar një forcë deri në 30,000 oficerë, ndërsa çështja merr rëndësi të veçantë politike pas krizës në Ceuta dhe akuzave për migrim “të instrumentalizuar” në kufijtë lindorë të BE-së.
Në të njëjtën kohë, Von der Leyen thirret të balancojë prioritetet e ndryshme politike të forcave në Parlamentin Evropian që mbështesin Komisionin. Migrimi, tranzicioni i gjelbër dhe marrëdhënia e BE-së me të djathtën ekstreme janë fusha paralele të konfrontimit politik në Parlamentin Evropian. PPE po shtyn për më pak rregullore, një Frontex më të fortë dhe një politikë më të rreptë migracioni, ndërsa socialistët po bëjnë thirrje për ruajtjen e angazhimeve të gjelbra dhe një distancë të qartë nga bashkëpunimet me të djathtën ekstreme.
Fjalimi pritet gjithashtu të trajtojë sigurinë online të fëmijëve. Komisioni ka paraqitur tashmë një grup pune me ekspertë për sigurinë e fëmijëve në internet, ndërsa vetë von der Leyen ka njoftuar nisma të mëtejshme në këtë fushë.
Në fjalimin e këtij viti për Gjendjen e Kombit pritet të marrë pjesë edhe kryeministri kanadez Mark Carney, i cili do të jetë gjithashtu në Parlamentin Europian të enjten, një ditë pas fjalimit të von der Leyen, për t’iu drejtuar seancës plenare. Carney do të jetë kreu i parë i qeverisë që merr pjesë në një fjalim për Gjendjen e Kombit, dhe von der Leyen pritet gjithashtu të marrë pjesë në fjalimin e tij të enjten. Prania e tij është pjesë e forcimit të marrëdhënieve BE-Kanada, në një kohë ndryshimesh të rëndësishme gjeopolitike dhe tregtare. /k.m