Last Updated on 20/04/2026 by Anisa
Projeksionet e FMN-së tregojnë rritje të ndjeshme të PBB-së për frymë në euro në të gjithë Europën deri në vitin 2030, por renditjet nuk ndryshojnë ndjeshëm kur maten sipas fuqisë blerëse.
PBB-ja për frymë mbetet një nga treguesit më të përdorur për të matur dhe krahasuar nivelin e zhvillimit ekonomik mes vendeve. Në pjesën më të madhe të Europës, ky tregues pritet të vijojë rritjen në vitet e ardhshme.
Megjithatë, rritja e PBB-së për frymë nuk do të thotë domosdoshmërisht se një vend po fiton terren ndaj të tjerëve, pasi edhe ekonomitë e tjera po zgjerohen njëkohësisht. Për këtë arsye, më domethënës se vetë numri është shpesh pozicioni që një shtet zë në renditje krahasuar me fqinjët dhe partnerët e tij.
Në këtë kuadër, pyetja që shtrohet është se cilat vende europiane do të jenë më të pasurat deri në vitin 2030 dhe nëse priten ndryshime të dukshme në hartën ekonomike të kontinentit.
Për t’iu përgjigjur kësaj, Euronews Business ka analizuar projeksionet e raportit “World Economic Outlook” të FMN-së për vitet 2025 dhe 2030, si për PBB-në nominale për frymë, ashtu edhe për PBB-në sipas barazisë së fuqisë blerëse, që merr parasysh ndryshimet e çmimeve nga një vend në tjetrin.
Për Shqipërinë, projeksionet tregojnë se vendi mbetet ende në pjesën e poshtme të renditjes europiane, çka nënvizon se, pavarësisht rritjes ekonomike, hendeku me vendet më të zhvilluara të kontinentit pritet të mbetet i madh.
Irlanda tejkalon Luksemburgun sipas fuqisë blerëse
Mes 41 vendeve europiane, ku përfshihen anëtarët e BE-së, vendet kandidate, anëtarët e EFTA-s dhe Mbretëria e Bashkuar, Irlanda parashikohet të kryesojë tabelën e PBB-së për frymë sipas fuqisë blerëse deri në vitin 2030, duke zëvendësuar Luksemburgun, i cili kryeson në vitin 2025.
Kjo shifër kryesore vjen me një rezervë të rëndësishme. PBB-ja e Irlandës njihet gjerësisht si e fryrë artificialisht nga prania shumë e madhe e korporatave shumëkombëshe dhe Alan Barrett, drejtor i Institutit të Kërkimeve Ekonomike dhe Sociale, argumenton se të ardhurat kombëtare bruto janë një tregues shumë më i mirë i prodhimit real ekonomik të vendit.
Sipas të dhënave të Bankës Botërore për të ardhurat kombëtare bruto në vitin 2024, Irlanda nuk do të renditej fare mes katër vendeve të para.
Norvegjia, Zvicra dhe Danimarka pritet të plotësojnë pesëshen e parë, me pozicione të pandryshuara mes viteve 2025 dhe 2030.
Mes pesë ekonomive më të mëdha të Europës, Gjermania renditet më lart, në vendin e 12-të, e ndjekur nga Franca në vendin e 15-të dhe Mbretëria e Bashkuar në të 16-in. Italia qëndron në vendin e 18-të, ndërsa Spanja është më poshtë mes këtyre pesë ekonomive, në vendin e 22-të.
Vendet kandidate renditen më poshtë, me një përjashtim
Nëntë pozicionet e fundit dominohen nga vendet kandidate për në BE, me Ukrainën, Kosovën dhe Moldavinë që mbyllin tabelën.
Turqia është përjashtimi mes tyre, pasi parashikohet të renditet e 29-ta në vitin 2030, mbi tre vende anëtare të BE-së: Bullgarinë, Letoninë dhe Greqinë.
Të dhënat për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe kandidatët e tjerë për në BE tregojnë se pjesa e poshtme e renditjes europiane dominohet qartësisht nga këto ekonomi, me lëvizje minimale deri në vitin 2030. Serbia dhe Gjeorgjia mbeten relativisht më e pozicionuara mes tyre, duke u renditur rreth vendeve 33–35 si në terma nominalë, ashtu edhe sipas fuqisë blerëse. Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut luhaten në intervalin 33–37, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina, Moldavia, Kosova dhe Ukraina qëndrojnë në fund të tabelës, pa ndryshime të ndjeshme në perspektivën afatmesme.
Për Shqipërinë, projeksionet konfirmojnë një pozicionim të qëndrueshëm, por të ulët në renditjen europiane. Vendi pritet të lëvizë nga vendi i 35-të në vitin 2025 në të 36-in në vitin 2030 për PBB-në nominale për frymë, ndërsa sipas fuqisë blerëse ndodhet në vendin e 37-të, në të njëjtin pozicion edhe në vitin 2030. Kjo tregon se, megjithëse ekonomia pritet të rritet, ritmi i konvergjencës me vendet më të zhvilluara mbetet i kufizuar dhe hendeku ekonomik me mesataren europiane vijon të jetë i theksuar.
Pesëmbëdhjetë vende pritet të ruajnë të njëjtat pozicione mes viteve 2025 dhe 2030. Greqia shënon rënien më të madhe, duke kaluar nga vendi i 29-të në të 32-in, ndërsa Qipro shënon ngjitjen më të madhe, nga vendi i 16-të në të 13-in.
Asnjë vend tjetër nuk parashikohet të lëvizë me më shumë se tre vende.
Diferenca mes renditjeve nominale dhe atyre sipas fuqisë blerëse tregon gjithashtu diçka më vete. Malta, Rumania, Polonia dhe Turqia renditen dukshëm më lart sipas fuqisë blerëse sesa në euro nominale, duke sugjeruar se fuqia reale blerëse e tyre është më e lartë sesa lënë të kuptohet nga shifrat bruto.
E kundërta ndodh me Estoninë, Mbretërinë e Bashkuar, Islandën dhe Letoninë, ku renditja sipas fuqisë blerëse mbetet dukshëm pas asaj nominale.
Në krye të tabelës, diferencat janë të theksuara. Irlanda dhe Luksemburgu janë raste të veçanta, në një distancë të madhe nga të tjerët, me PBB për frymë të parashikuar në 182,000 dollarë, ose afërsisht 168,000 euro, dhe 167,000 dollarë, ose afërsisht 154,000 euro, respektivisht, sipas dollarëve ndërkombëtarë.
Norvegjia dhe Zvicra vijnë më pas, dhe të dyja pritet të tejkalojnë 115,000 dollarë, ose rreth 106,000 euro, deri në vitin 2030.
Nëse përjashtohen Irlanda dhe Luksemburgu, diferencat brenda BE-së mbeten të theksuara. Danimarka udhëheq grupin e mbetur me 100,000 dollarë, ose rreth 92,000 euro, gati dyfish i nivelit të Greqisë me 54,000 dollarë, ose rreth 50,000 euro, që është shifra më e ulët mes vendeve anëtare të BE-së.
Mes ekonomive të mëdha, Gjermania ka fuqinë blerëse më të lartë me 86,000 dollarë, ose rreth 79,000 euro, ndërsa Spanja është më e dobëta me 66,000 dollarë, ose rreth 61,000 euro, një diferencë prej rreth 31%.
Jashtë BE-së, tabloja është edhe më e fortë. Pothuajse të gjitha vendet kandidate parashikohet të mbeten nën 50,000 dollarë, ose rreth 46,000 euro, dhe disa prej tyre bien dukshëm më poshtë, me shifra nën 30,000 dollarë, ose rreth 28,000 euro, afërsisht gjysma e nivelit të Greqisë. Distanca mes BE-së dhe vendeve që presin t’i bashkohen asaj mbetet shumë e madhe.
Krahasuar me vendet e tjera në fund të renditjes europiane, Shqipëria mbetet në një nivel më të ulët se Serbia, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut për PBB-në për frymë sipas fuqisë blerëse, dhe para vetëm Bosnje dhe Hercegovinës, Moldavisë, Kosovës dhe Ukrainës.
Sipas projeksioneve, Shqipëria pritet të arrijë në 23,498 dollarë në vitin 2025 dhe 32,096 dollarë në vitin 2030, çka tregon përmirësim gradual, por jo të mjaftueshëm për të ndryshuar ndjeshëm pozicionin e saj në renditje.
Me fjalë të tjera, vendi vijon të mbetet në grupin e ekonomive me të ardhura më të ulëta për frymë në Europë, edhe pse ruan një avantazh ndaj disa vendeve kandidate që renditen në fund të tabelës.
Diferenca zgjerohet në terma euro
Në terma nominalë në euro, diferenca është edhe më e madhe. Projeksionet e FMN-së e vendosin PBB-në për frymë në 41 vendet nga 7,276 euro në Ukrainë deri në 152,417 euro në Luksemburg deri në vitin 2030, një hendek shumë më i madh se sa sugjerojnë krahasimet sipas fuqisë blerëse. Bullgaria renditet në fund mes vendeve të BE-së me 28,086 euro.
Edhe nëse lihen mënjanë Luksemburgu dhe Irlanda me 137,819 euro, diapazoni brenda bllokut mbetet i konsiderueshëm.
Danimarka renditet e treta mes vendeve të BE-së me 84,128 euro, e ndjekur nga Holanda me 79,613 euro, Suedia me 73,104 euro dhe Austria me 67,406 euro.
Gjermania, me 65,924 euro, renditet e 10-ta në total, duke qenë e vetmja nga pesë ekonomitë më të mëdha të Europës që hyn në dhjetëshen e parë. Mbretëria e Bashkuar e ndjek nga afër në vendin e 11-të me 64,360 euro.
Jashtë BE-së, Zvicra me 127,846 euro, Islanda me 108,366 euro dhe Norvegjia me 93,046 euro renditen të gjitha në pesëshen e parë të përgjithshme, mes Luksemburgut dhe Irlandës në majë të tabelës.
Prirja më e gjerë mbetet e njëjtë: vendet e Europës Veriore dhe Perëndimore renditen në krye, ndërsa Europa Lindore dhe sidomos vendet kandidate për në BE mbeten dukshëm pas. / Euronews
