Në Hungari, lufta në Iran po nxjerr në pah tensione. Më 12 prill, votuesit mund të vendosin se akrobacitë gjeopolitike të Orbánit janë një barrë.
Péter Krekó*
Më 3 mars, Viktor Orbán zhvilloi një bisedë telefonike me Vladimir Putin. Sipas raportimeve zyrtare hungareze, diskutimi u përqendrua te “çështjet energjetike” dhe tema të tjera rutinë. Ajo që pasoi ishte gjithçka tjetër veç rutinë. Brenda pak ditësh, ministri i jashtëm hungarez, Péter Szijjártó, fluturoi drejt Moskës dhe u kthye me dy robër lufte të liruar, shtetas të dyfishtë të Ukrainës dhe Hungarisë.
Hungaria nuk është pjesë e konfliktit ushtarak në Ukrainë, por mesazhi ishte i qartë. Me këtë “diplomaci të robërve të luftës”, Putin jo vetëm që sinjalizoi vullnet të mirë ndaj Hungarisë, por në mënyrë efektive mbështeti rizgjedhjen e Orbánit më 12 prill.
Nga raportimet për operativë rusë që ndihmojnë fushatën e Orbánit, te premtimet për energji të lirë dhe një operacion dezinformimi për ta paraqitur opozitën hungareze si të kontrolluar nga Ukraina, dyshohet gjerësisht për një përpjekje të koordinuar nga Kremlini për të ndikuar rezultatin. Një komunikatë zyrtare nga shërbimi rus i inteligjencës së jashtme, në gushtin e kaluar, nuk e fshehu preferencën e saj, duke përmendur një komplot të supozuar të Brukselit për të sjellë në pushtet kandidatin opozitar Péter Magyar. Ditët e fundit kanë dalë edhe akuza – të mohuara nga Szijjártó – se ministri i jashtëm ka informuar Kremlinin mbi zhvillimet e takimeve konfidenciale të BE-së.
Por Orbán nuk po merr mbështetje vetëm nga lindja. Nga përtej Atlantikut, ai gëzon një mbështetje po aq të dukshme. Marco Rubio, gjatë një vizite në Hungari në shkurt, foli për një “epokë të artë” në marrëdhëniet SHBA-Hungari dhe theksoi se lidhjet personale mes Donald Trump dhe Orbán do të siguronin stabilitet në marrëdhëniet dypalëshe. Rrjetet konservatore amerikane janë bërë gjithnjë e më aktive në Hungari: këshilltarë fushate po ndihmojnë ekipin e Orbánit, JD Vance pritet në Budapest përpara votimit – dhe vetë Trump ka sinjalizuar mbështetjen e tij. Organizimi i fundit në Hungari i një takimi të liderëve të djathtë global (Conservative Political Action Conference) e theksoi më tej këtë aleancë transatlantike.
Rrallëherë zgjedhjet në Evropën Qendrore dhe Lindore kanë tërhequr një vëmendje kaq të madhe globale, apo kanë parë një garë ku kampet politike të SHBA-së dhe Rusisë rreshtohen hapur pas të njëjtit kandidat. Oreksi i Orbánit për bllokim brenda BE-së është pikërisht ajo që e bën tërheqës si për Putinin – për të cilin BE-ja është një armik që mbështet Ukrainën – ashtu edhe për Trumpin, i cili e sheh unionin si rival.
Orbán ka nevojë për këtë vëmendje globale. Pas 16 vitesh në pushtet, fushata e tij ka pak arritje të brendshme për të treguar. Ajo është ndërtuar pothuajse tërësisht mbi narrativa të politikës së jashtme. Ukraina, në veçanti, është paraqitur si një kërcënim ekzistencial për Hungarinë. Sloganet qeveritare sugjerojnë se Kievi kërkon të “kolonizojë” Hungarinë – një pretendim që bie ndesh me mesazhet e mëparshme që e përshkruanin Ukrainën si një shtet të dështuar.
Dhe nuk bëhet fjalë vetëm për retorikë. Hungaria ka kufizuar bashkëpunimin energjetik me Ukrainën dhe ka provokuar tensione diplomatike. Mediat proqeveritare paralajmërojnë vazhdimisht për kërcënime të afërta: titujt pretendojnë se Ukraina, në koordinim me Brukselin, mund të “sulmojë Hungarinë në çdo moment”. Në një botë të tronditur nga konflikte të shumta, Orbán paraqitet si “zgjedhja e sigurt” – lideri që garanton paqen përmes lidhjeve të tij me fuqitë e mëdha. Ndërkohë, Magyar portretizohet si i paqëndrueshëm, i papërvojë dhe një kukull e Kievit, Berlinit dhe Brukselit.
Megjithatë, pavarësisht mbështetjes ndërkombëtare dhe një fushate informacioni me tone orwelliane, strategjia deri tani nuk duket se po funksionon. Sondazhet tregojnë se Orbán është në vështirësi, me një diferencë në rritje – deri në 15 pikë përqindje – mes partisë në pushtet dhe opozitës. Edhe në sistemin zgjedhor të anuar të Hungarisë, kjo është një hendek i vështirë për t’u kapërcyer. Sondazhet tregojnë gjithashtu se votuesit janë më të shqetësuar për çështjet e brendshme (inflacioni, korrupsioni, shëndetësia) sesa për betejat gjeopolitike që promovon Orbán.
Mbështetja e huaj, duket, mund të jetë një shpatë me dy tehe. Ajo mund të forcojë imazhin e Orbánit si një lojtar global, por rrezikon të largojë votuesit që janë të ndjeshëm ndaj ndërhyrjeve të jashtme. Lufta në Iran është një temë e debatueshme në Hungari, duke nxjerrë në pah tensione brenda qeverisë për qëndrimin e saj të vetëshpallur “pro paqes”. Në këtë kontekst, vizita e pritur e Vance vjen në një moment të ndjeshëm. Çdo gjë më pak se një vizitë direkte nga Trump – diçka që Orbán e ka dëshiruar prej kohësh – mund të mos mjaftojë për të tërhequr votuesit e pavendosur drejt partisë së tij, Fidesz.
Qeveritë evropiane, gjithnjë e më të shqetësuara nga bllokimi i Hungarisë brenda BE-së dhe NATO-s, kanë hyrë gjithashtu në lojë. Raporte mediatike, shpesh duke cituar burime të inteligjencës evropiane, kanë detajuar operacione të supozuara ndikimi rus, praninë e agjentëve të GRU-së dhe madje edhe një plan të pretenduar për një atentat të inskenuar. Zbulime të tilla kanë një efekt të dyfishtë: informojnë publikun, por edhe prishin operacionet e fshehta.
Interesant është fakti se edhe mbështetësit më të fuqishëm të Orbánit duket se kanë dyshime për shanset e tij. Sipas Washington Post, inteligjenca ruse ka shqyrtuar masa drastike për të ndikuar rezultatin pikërisht sepse kishte frikë se ai mund të humbiste. Nga ana tjetër, Trump mund të hezitojë të investojë kapital politik për të mbështetur një kandidat që duket në prag humbjeje, pavarësisht ftesave të vazhdueshme të Orbánit.
Në dy javët e mbetura, fushata mund të marrë kthesa edhe më të errëta. Materiale komprometuese kundër Magyarit, frikësim i votuesve, dezinformim në shkallë të paprecedentë dhe përpjekje më agresive për blerje votash nuk mund të përjashtohen.
Në vend që të përsërisë një narrativë të qartë dhe koherente, strategjia e komunikimit të qeverisë tani prodhon një rrjedhë të pandërprerë mesazhesh kontradiktore, duke krijuar konfuzion dhe mbingarkesë informacioni – ndoshta për t’i shtyrë votuesit drejt pushtetit aktual si opsioni më i sigurt në një botë kaotike.
Kjo e bën këtë një zgjedhje të paprecedentë në BE, por gjithashtu e bën më të vështirë parashikimin e rezultatit, edhe pse pritet një pjesëmarrje rekord.
Që nga rënia e komunizmit dhe vendosja e zgjedhjeve të lira, Hungaria nuk ka parë një fushatë kaq të mbushur me gënjeshtra, truke të pista dhe përhapje frike. Por edhe bastet ndërkombëtare nuk kanë qenë kurrë kaq të larta: Hungaria përballet me një vendim historik – të qëndrojë në Evropën demokratike apo të afrohet me sferën e ndikimit rus.
Hungaria është kthyer në një fushëbetejë gjeopolitike.
*Péter Krekó është politolog, shkencëtar i sjelljes, ekonomist dhe drejtor i institutit të pavarur Political Capital në Budapest.