Disa fjalë që dëgjojmë gjatë fëmijërisë mund të mbeten me ne për shumë më gjatë nga sa mendojmë. Sidomos kur vijnë nga prindërit, ato mund të ndikojnë në mënyrën se si mësojmë ta shohim veten, emocionet tona dhe marrëdhëniet me njerëzit përreth.
Në një familje ku komunikimi është manipulues ose ku një prind përpiqet të kontrollojë vazhdimisht fëmijën, disa fraza të zakonshme mund të përdoren për të shkaktuar faj, për të zhvlerësuar ndjenjat ose për ta bërë fëmijën të dyshojë në përvojën e vet. Kjo nuk do të thotë se një fjali e vetme përcakton marrëdhënien prind-fëmijë, por përsëritja e vazhdueshme e tyre mund të lërë gjurmë.
1. “Kam bërë kaq shumë për ty dhe kështu ma shpërblen?”
Kjo frazë mund ta kthejë kujdesin prindëror në një lloj borxhi që fëmija duhet ta shlyejë. Në këtë mënyrë, edhe shprehja e një nevoje apo një mosmarrëveshje e zakonshme mund të shoqërohet me ndjenjën e fajit.
2. “Askush nuk do të të dojë si unë”
E thënë vazhdimisht, kjo frazë mund t’i japë fëmijës idenë se dashuria dhe pranimi që merr nga prindi janë të pazëvendësueshme dhe se njerëzit e tjerë nuk do të mund ta duan në të njëjtën mënyrë.
Më vonë, kjo mund të ndikojë edhe në mënyrën se si e përjeton afërsinë dhe sigurinë në marrëdhënie.
3. “Je shumë dramatik/e”
Kur një fëmijë shpreh trishtim, zemërim apo zhgënjim dhe përgjigjja e vazhdueshme është se po ekzagjeron, ai mund të fillojë të dyshojë te emocionet e veta.
Me kalimin e kohës, kjo mund ta bëjë më të vështirë identifikimin dhe shprehjen e ndjenjave, sepse fëmija mëson t’i konsiderojë reagimet e veta si “të tepërta”.
4. “Kjo nuk ka ndodhur kurrë”
Mohimi i vazhdueshëm i një ngjarjeje që fëmija kujton ndryshe mund ta bëjë atë të vërë në pikëpyetje perceptimin dhe kujtesën e vet.
Kur kjo përsëritet, fëmija mund të mësojë të mos u besojë kujtimeve apo gjykimit të tij, edhe kur është i bindur për atë që ka përjetuar.
5. “Të gjithë e dimë që ke kujtesë të keqe”
Në vend që të diskutohet se çfarë ka ndodhur realisht, kjo frazë e zhvendos vëmendjen te supozimi se problemi qëndron te fëmija dhe kujtesa e tij.
Një mesazh i tillë, i përsëritur shpesh, mund të ndikojë në besimin që një person ka te versioni i vet i ngjarjeve.
6. “Mund të bësh çfarë të duash”
Në pamje të parë, kjo mund të tingëllojë si liri. Por në një familje ku fëmija është mësuar vazhdimisht të përshtatet me nevojat dhe pritshmëritë e të tjerëve, një frazë e tillë mund ta lërë pa një drejtim të qartë.
Ai mund të rritet duke e pasur të vështirë të kuptojë se çfarë dëshiron vetë, duke i dhënë përparësi shmangies së konfliktit dhe kënaqjes së të tjerëve.
7. “Mos më zemëro”
Kjo frazë mund t’ia transferojë fëmijës përgjegjësinë për emocionet e prindit. Fëmija mund të mësojë se duhet të jetë vazhdimisht i kujdesshëm me fjalët dhe veprimet e tij, në mënyrë që të mos shkaktojë një reagim negativ.
Kështu mund të krijohet një gjendje e vazhdueshme vigjilence ndaj humorit dhe reagimeve të njerëzve të tjerë.
8. “Mund të kisha pasur një jetë shumë më të mirë pa fëmijë”
Kjo është një barrë emocionale që fëmija nuk duhet të mbajë. Kur një prind e paraqet ekzistencën e fëmijës si pengesë për jetën e tij, fëmija mund të fillojë të ndihet përgjegjës për sakrificat apo pakënaqësitë e prindit.
Kjo mund të ushqejë ndjenja faji dhe pasigurie që vazhdojnë edhe në moshë të rritur.
9. “Unë bëj gjithçka për ty”
Kujdesi prindëror është një përgjegjësi, por kur paraqitet vazhdimisht si një sakrificë që fëmija duhet ta shpërblejë, marrëdhënia mund të fillojë të ndihet si një shkëmbim.
Fëmija mund të krijojë bindjen se duhet të provojë vazhdimisht se e meriton dashurinë, kujdesin apo gjithçka që prindi ka bërë për të.
10. “Të dhashë shtëpi dhe ushqim. Çfarë më shumë doje?”
Sigurimi i nevojave bazë është i rëndësishëm, por fëmijët kanë nevojë edhe për siguri emocionale, dëgjim, afeksion, komunikim dhe pranim.
Kur nevojat emocionale paraqiten si kërkesa të tepërta, fëmija mund të mësojë t’i minimizojë ato dhe të mendojë se nuk ka të drejtë të kërkojë më shumë.
11. “Është i gjithi faji yt”
Kur përgjegjësia i atribuohet vazhdimisht fëmijës, ai mund të fillojë të ndihet fajtor edhe për situata që nuk varen prej tij.
Ky model mund të ndikojë më vonë në mënyrën se si përballet me konfliktet, duke e bërë të marrë faj edhe atëherë kur përgjegjësia nuk është vetëm e tij.
Fjalët e prindërve nuk përcaktojnë të vetme mënyrën se si një person do të rritet apo do të sillet në marrëdhëniet e tij. Megjithatë, mënyrat e përsëritura të komunikimit gjatë fëmijërisë mund të ndikojnë në mënyrën se si ndërtohen kufijtë, vetëbesimi dhe marrëdhënia me emocionet. Ajo që në fëmijëri mund të duket si një fjali e zakonshme, për një fëmijë që e dëgjon vazhdimisht mund të bëhet një mesazh që e merr me vete edhe në moshë të rritur./k.m