Më 13 tetor 1944, Ushtria e Kuqe sovjetike ndërmori ofensivën vendimtare për çlirimin e qytetit të Rigës, kryeqytetit të Letonisë, nga pushtuesit gjermanë.
Operacioni, i cili zgjati disa ditë, përbënte një nga betejat më të rëndësishme të frontit balltik gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe shënoi fundin e sundimit nazist në shumicën e territorit leton.
Konteksti historik
Pas pushtimit të vendeve baltike nga Gjermania naziste në vitin 1941, Letonia kishte qëndruar nën administrimin e Rajhut të Tretë për më shumë se tre vjet.
Në verën e vitit 1944, si pjesë e Ofensivës së Baltikut, Ushtria e Kuqe nisi një seri operacionesh të gjera për të detyruar trupat gjermane të Grupit të Ushtrisë “Veriu” të tërhiqeshin drejt perëndimit.
Ky grupim ushtarak gjerman komandohej nga Gjenerali Ferdinand Schörner, një nga oficerët më besnikë të Hitlerit, i njohur për disiplinën e tij të rreptë dhe për urdhrat pa mëshirë ndaj trupave të veta.
Ofensiva mbi Rigën
Sulmi përfundimtar mbi Rigën nisi në fillim të tetorit 1944 dhe u drejtua nga komandantë të njohur sovjetikë si:
Marshalli Ivan Bagramjan, komandant i Frontit të Parë Balltik;
Gjeneralkoloneli Andrej Jeremenko, komandant i Frontit të Dytë Balltik;
Gjeneralpolkovniku Ivan Maslenikov, që komandonte njësitë ndihmëse në juglindje.
Përballja ishte e ashpër, me luftime rrugë më rrugë brenda qytetit. Trupat gjermane u përpoqën të mbanin pozicionet për të lejuar tërheqjen e forcave të tjera drejt gadishullit Kurland (Kurzeme), ku më vonë do të krijohej xhepi i Kurlandit – një nga qëndresat e fundit gjermane në frontin lindor.
Rezultatet dhe pasojat
Më 13 tetor 1944, Riga u çlirua plotësisht.
Të dyja palët patën qindra të vrarë dhe mijëra të plagosur, ndërsa një pjesë e madhe e qytetit u shkatërrua rëndë nga artileria dhe bombardimet ajrore.
Pas fitores, Ushtria e Kuqe rivendosi kontrollin sovjetik mbi Letoninë, duke e rikthyer atë nën ndikimin e Bashkimit Sovjetik, ku do të qëndronte deri në shpalljen e pavarësisë më 1991.
Rëndësia historike
Ofensiva e Rigës shënoi fundin e pushtimit gjerman në rajonin baltik qendror.
Fitorja i hapi Ushtrisë së Kuqe rrugën drejt Balltikut verior dhe Evropës Qendrore.
Për popujt e rajonit, megjithatë, çlirimi nga nazizmi solli një periudhë të re nën regjimin sovjetik, e cila do të zgjaste për gati pesë dekada.
Përgatiti: L.Veizi