Last Updated on 14/09/2025 by adminfjala
Më 14 shtator 1954, afër fshatit Totskoye në rajonin Orenburg të Bashkimit Sovjetik (sot pjesë e Rusisë), u zhvillua një stërvitje ushtarake sekrete, në të cilën u hodh një bombë bërthamore reale për të testuar operacione luftarake në një skenar të një lufte bërthamore.
Ky ishte një nga eksperimentet më të rrezikshme dhe më të diskutueshme të epokës sovjetike.
Operacioni “Snjeg” (Snowball) – ose “Bora”.
Bomba u lëshua nga një bombardues Tu-4 (kopje sovjetike e B-29 amerikan).
Fuqia: 40 kiloton, rreth dy herë më e fuqishme se bomba që u hodh në Nagasaki.
Lëshuar në një lartësi prej 350 metrash mbi tokë.
Zona e shpërthimit ishte vetëm disa kilometra larg nga vendbanimet civile dhe forcat ushtarake që do të merrnin pjesë në stërvitje.
Qëllimi i stërvitjes:
Të simulohej një sulm bërthamor i armikut, dhe më pas:
Të testoheshin operacionet ofensive dhe mbrojtëse në një mjedis pas-shpërthimit bërthamor.
Të vlerësohej sjellja e trupave në kushte bërthamore, përfshirë moralin, lëvizshmërinë dhe efektet në mjetet luftarake.
Të mateshin efektet e rrezatimit dhe shpërthimit në objektiva të ndryshëm.
Pjesëmarrësit:
Rreth 45,000 trupa sovjetike morën pjesë në stërvitje.
U përfshinë njësi këmbësorie, tanke, artileri, avionë dhe mjetet e tjera ushtarake.
Forcat kaluan drejt në zonën e shpërthimit vetëm pak orë pas eksplodimit, duke mos pasur mbrojtje adekuate nga rrezatimi.
Efektet dhe Pasojat:
Shëndeti i trupave dhe civilëve:
Shumë prej ushtarëve u ekspozuan ndaj dozave të mëdha të rrezatimit.
Ka raportime të shumta për leukemi, kancer, sterilitet dhe sëmundje të tjera afatgjata.
Popullsia përreth nuk u evakuua në mënyrë të plotë, dhe qindra civilë gjithashtu u ekspozuan.
Sekret shtetëror:
Operacioni u mbajt striktisht sekret për dekada.
Informacioni u deklasifikua pjesërisht vetëm pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik.
Ushtarët që morën pjesë nuk patën asnjë mbrojtje ligjore apo kompensim për pasojat.
Trashëgimia:
Sot, Operacioni Totskoye shihet si shembull ekstrem i përdorimit të trupave si “kavie eksperimentale” në testime bërthamore.
Zona rreth shpërthimit mbeti e kontaminuar për dekada.
U përball me dënime të ashpra nga aktivistët dhe komuniteti ndërkombëtar kur u bë i njohur.
Konteksti gjeopolitik:
Kjo stërvitje ndodhi në kulmin e Luftës së Ftohtë, kur Bashkimi Sovjetik dhe SHBA ishin në garë për dominim bërthamor.
Ishte një përpjekje për të treguar se Ushtria Sovjetike ishte e përgatitur të luftonte edhe në një mjedis të pasojave bërthamore.
Përgatiti: L.Veizi