Last Updated on 14/07/2025 by adminfjala
Më 14 korrik 1789, një ngjarje e jashtëzakonshme tronditi themelet e monarkisë franceze dhe vulosi fillimin e njërës prej periudhave më përcaktuese të historisë moderne – Revolucionin Francez. Në zemër të Parisit, një turmë qytetarësh të revoltuar u ngritën kundër sistemit të vjetëruar të pushtetit absolut, duke marshuar drejt Bastijës, një burg i vjetër mbretëror që simbolizonte dekadat e shtypjes, frikës dhe arbitraritetit të sundimit monarkik.
Në atë kohë, Franca ndodhej në një krizë të gjithanshme. Krizat ekonomike të shkaktuara nga borxhet e mëdha të shtetit (përfshirë mbështetjen financiare të Revolucionit Amerikan), mungesa e bukës, papunësia dhe një sistem fiskal që rëndonte mbi shtresat më të varfra, kishin krijuar një pakënaqësi të thellë popullore. Për më tepër, strukturat feudale dhe privilegjet e aristokracisë dhe klerit, ishin bërë të padurueshme për popullin, i cili kërkonte barazi, drejtësi dhe përfaqësim real politik.
Bastija, ndonëse në vitin 1789 mbante vetëm shtatë të burgosur, ishte kthyer në një simbol të shtypjes dhe terrorit shtetëror. Ishte aty ku mbreti mbante të burgosur kundërshtarë politikë pa gjyq, përmes famëkeqes lettre de cachet – urdhra mbretërorë për arrest pa asnjë shpjegim. Prandaj, shënjestrimi i Bastijës nuk ishte thjesht veprim ushtarak apo strategjik, por një gjest i thellë politik e simbolik.
Turma parisiene, e përbërë nga zejtarë, punëtorë, borgjezë të armatosur dhe disa ushtarë të dezertuar, marshoi drejt fortesës dhe nisi një përleshje të përgjakshme me garnizonin mbretëror. Pas orësh të tëra lufte, në të cilën u vranë dhjetëra vetë, komandanti i Bastijës, markizi Bernard-René de Launay, dorëzoi kështjellën, por u kap nga turma dhe u vra me egërsi, trupi i tij u tërhoq nëpër rrugët e Parisit si trofe.
Marrja e Bastijës nuk ishte vetëm një fitore fizike mbi një fortesë – ishte momenti kur populli kuptoi se kishte forcën për të sfiduar dhe përmbysur sistemin. Ishte ky akt që frymëzoi valën revolucionare që përfshiu gjithë Francën, çoi në shpërbërjen e monarkisë absolute, shpalljen e Deklaratës së të Drejtave të Njeriut dhe të Qytetarit, dhe më pas në ekzekutimin e mbretit Luigji XVI dhe themelimin e Republikës Franceze.
Revolucioni nuk ndaloi në kufijtë e Francës – idealet e tij të Lirisë, Barazisë dhe Vëllazërisë u përhapën në mbarë Evropën, frymëzuan revolucionet e tjera, dhe bënë që koncepti i sovranitetit popullor dhe të drejtave themelore të njeriut të bëhej themel i shteteve moderne.
Që nga viti 1880, data 14 korrik është shpallur festa kombëtare e Francës, e njohur si La Fête Nationale apo le Quatorze Juillet. Çdo vit ajo përkujtohet me parada ushtarake, festime popullore, koncerte dhe fishekzjarre, me një ceremoni madhështore në Bulevardin Champs-Élysées në Paris, ku merr pjesë presidenti i Republikës, përfaqësues të ushtrisë dhe figura të tjera shtetërore. Kjo ditë përbën jo vetëm një kujtim historik, por një manifestim të përhershëm të frymës republikane franceze, e cila lindi nga guximi i qytetarëve të thjeshtë që më 1789 vendosën të mos jetonin më nën shtypje.
Përgatiti: L.Veizi