Përgatiti: Leonard Veizi
Më 18 maj 1804, Napoleon Bonaparte u shpall zyrtarisht Perandor i Francës nga “French Senate” apo Senati Francez, duke shënuar një nga kthesat më të mëdha politike në historinë moderne të Europës. Ishte momenti kur revolucioni që kishte rrëzuar monarkinë franceze përfundoi duke lindur një perandori të re…
…Ngjarja nuk ishte thjesht një ndryshim titulli. Ajo simbolizonte transformimin e plotë të Francës pas viteve të gjata të trazirave, gjakderdhjes dhe luftërave që kishin nisur me French Revolution.
Nga Korsika në majën e pushtetit
Napoleoni kishte lindur në vitin 1769 në Corsica, vetëm pak kohë pasi ishulli kaloi nën kontrollin francez. Ai u arsimua në akademitë ushtarake franceze dhe u dallua shpejt për talentin strategjik dhe ambicien e jashtëzakonshme.
Revolucioni Francez krijoi terrenin ideal për ngritjen e tij. Në një kohë kur aristokracia tradicionale po shembej dhe ushtria kishte nevojë për figura të reja, Napoleoni fitoi famë përmes fitoreve ushtarake në Itali dhe Egjipt. Ai u shfaq si gjenerali që mund t’i sillte lavdi dhe stabilitet Francës.
Në vitin 1799, përmes grushtit të shtetit të njohur si Coup of 18 Brumaire, Napoleoni mori pushtetin dhe u bë Konsulli i Parë i Francës. Formulisht republika vazhdonte të ekzistonte, por realisht pushteti po përqendrohej gjithnjë e më shumë në duart e tij.
Frika nga kaosi dhe rikthimi i autoritetit
Franca e asaj kohe ishte e lodhur nga terrori revolucionar, konfliktet politike dhe luftërat e pafundme europiane. Napoleoni u paraqit si njeriu i rendit. Ai reformoi administratën, sistemin financiar, arsimin dhe drejtësinë.
Një nga trashëgimitë më të rëndësishme të tij ishte Napoleonic Code, kodi civil që vendosi parime moderne juridike dhe ndikoi ligjet e shumë vendeve europiane.
Por ndërsa forconte shtetin, ai forconte edhe kultin personal. Gradualisht u bë e qartë se Franca po largohej nga ideali republikan dhe po shkonte drejt një pushteti të centralizuar rreth një figure të vetme.
Senati e shpall Perandor
Më 18 maj 1804, Senati Francez miratoi krijimin e Perandorisë Franceze dhe shpalli Napoleonin “Perandor të Francezëve”. Titulli ishte menduar me kujdes: ai nuk ishte “Mbret i Francës”, si monarkët e vjetër Bourbon, por “Perandor i Francezëve”, duke pretenduar se pushteti i tij buronte nga populli dhe jo nga e drejta hyjnore.
Vendimi u justifikua me argumentin se Franca kishte nevojë për stabilitet dhe trashëgimi të qartë pushteti, për të shmangur rikthimin e kaosit revolucionar.
Megjithatë, shumë kritikë panë në këtë akt tradhtinë përfundimtare të revolucionit që kishte premtuar liri dhe republikë.
Kurora në Notre-Dame
Kulmi ceremonial erdhi më 2 dhjetor 1804 në Notre-Dame de Paris. Në praninë e Pope Pius VII, Napoleoni kreu një akt që do të mbetej simbolik për historinë europiane: ai mori vetë kurorën dhe e vendosi mbi kokën e tij.
Ishte një mesazh i qartë politik. Ai nuk do ta merrte pushtetin nga kisha apo nga ndonjë autoritet tjetër. Ai po kurorëzonte vetveten.
Pak më pas kurorëzoi edhe bashkëshorten e tij, Joséphine de Beauharnais.
Europa përballë Napoleonit
Pas shpalljes perandor, Napoleoni nisi një seri luftërash që do të trondisnin të gjithë kontinentin europian. Ushtritë e tij pushtuan territore të mëdha dhe përhapën modele të reja administrative e juridike.
Në shumë vende ai u pa si pushtues; në të tjera si njeriu që shembte mbetjet feudale dhe sillte ide moderne.
Ai dominoi Europën për më shumë se një dekadë, deri te disfata katastrofike në Rusi në vitin 1812 dhe humbja përfundimtare në Battle of Waterloo më 1815.
Trashëgimia
Figura e Napoleonit mbetet kontradiktore edhe sot. Për disa ai ishte gjeni ushtarak dhe reformator modern. Për të tjerë, një autokrat që zëvendësoi idealet republikane me ambicie personale dhe luftëra shkatërrimtare.
Por një gjë është e sigurt: shpallja e tij Perandor në vitin 1804 ndryshoi rrjedhën e historisë europiane. Ajo tregoi se revolucionet shpesh nuk përfundojnë aty ku nisin. Ndonjëherë, në emër të lirisë, lind një pushtet edhe më i madh.