Nga Leonard Veizi
Më 29 korrik 1836, pas gati tri dekadash ndërtimi, ndërprerjesh politike dhe ndryshimesh regjimesh, Parisi përuroi më në fund Harkun e Triumfit. Nuk ishte thjesht një monument. Ai mishëronte kujtesën e një kombi që kishte kaluar revolucion, luftëra dhe ndryshime të thella politike, duke nderuar ata që luftuan dhe ranë për Francën.
Urdhri i Napoleonit dhe ironia e historisë
Më 18 shkurt 1806, pak muaj pas fitores së madhe në Betejën e Austerlitzit, Napoleoni Bonapart urdhëroi ndërtimin e Harkut të Triumfit. Synimi i tij ishte që ushtria franceze të hynte në Paris nën një monument që do të simbolizonte lavdinë e fitoreve të saj.
Por historia mori një drejtim tjetër. Arkitekti Jean-François Chalgrin vdiq pa e parë veprën të përfunduar. Vetë Napoleoni përfundoi në mërgim në ishullin e Shën Elenës dhe vdiq shumë vite përpara përurimit të monumentit, ndërsa Perandoria Franceze ishte rrëzuar.
Ishte mbreti Luigj Filipi I ai që e përfundoi projektin në vitin 1836. Harku nuk ishte më vetëm një monument i epokës së Napoleonit, por një simbol kombëtar kushtuar të gjithë atyre që kishin luftuar dhe sakrifikuar për Francën.
Çfarë rrëfen Harku i Triumfit?
Me një lartësi prej rreth 50 metrash, monumenti është një libër i gdhendur në gur.
Në faqet e tij janë gdhendur emrat e 660 gjeneralëve dhe komandantëve ushtarakë, si edhe 158 betejave të fituara nga ushtria franceze gjatë Revolucionit Francez dhe Luftërave Napoleonike. Emrat e atyre që ranë në fushën e betejës janë të nënvizuar, një detaj i vogël, por me domethënie të veçantë.
Monumenti zbukurohet gjithashtu nga katër grupe të mëdha skulpturore që përfaqësojnë nisjen e vullnetarëve, triumfin, rezistencën dhe paqen. Më e njohura prej tyre është “La Marseillaise”, vepër e skulptorit François Rude, e cila është bërë një nga ikonat artistike të Francës.
Megjithatë, kuptimi i Harkut ndryshoi pas Luftës së Parë Botërore. Në vitin 1920, nën kupën e tij u vendos Varri i Ushtarit të Panjohur, në nderim të mijëra ushtarëve francezë që humbën jetën pa u identifikuar. Që nga viti 1923, mbi varr digjet Flaka e Përjetshme, e cila rindizet çdo mbrëmje dhe mbetet një nga simbolet më të rëndësishme të kujtesës kombëtare franceze.
Një monument që frymëzoi botën
Për më shumë se një shekull, Harku i Triumfit ishte harku triumfal më i lartë në botë, me një lartësi prej rreth 50 metrash. Rekordi u thye në vitin 1938 nga Monumenti i Revolucionit në Mexico City, i cili arrin 67 metra lartësi. Në vitin 1982 u përurua edhe Harku i Triumfit në Phenian, i frymëzuar nga modeli francez dhe me një lartësi prej pak më shumë se 60 metrash.
Megjithëse monumente më të mëdha janë ndërtuar më vonë, asnjëri nuk ka arritur të zërë vendin që Harku i Triumfit në Paris ka në historinë e Francës. Ai lindi si një projekt për të përjetësuar fitoret e Napoleonit, por me kalimin e kohës u shndërrua në një simbol të kujtesës kombëtare dhe të sakrificës së brezave që luftuan për vendin e tyre.
Edhe sot, gjatë ceremonive shtetërore të 14 Korrikut dhe 11 Nëntorit, Harku i Triumfit mbetet qendra e nderimeve për të rënët, duke dëshmuar se monumentet më të qëndrueshme nuk janë ato që kremtojnë vetëm fitoret, por edhe ato që ruajnë kujtimin e njerëzve që paguan çmimin e tyre.