Last Updated on 13/09/2025 by adminfjala
Në qershor të vitit 1940, Benito Mussolini e futi Italinë në Luftën e Dytë Botërore në krah të Gjermanisë naziste. Ambicia e Duçes ishte të krijonte një “Perandori Romake të re” në Mesdhe dhe Afrikë, duke pushtuar territore strategjike. Një nga objektivat kryesorë ishte Egjipti, një vend i rëndësishëm sepse kontrollonte Kanalin e Suezit – rrugën jetike të Perandorisë Britanike për furnizimet nga India dhe Lindja e Largët.
Britania kishte një prani të fortë ushtarake në Egjipt dhe Sudanin fqinj, ndërsa Italia kontrollonte Libinë, e cila kufizohej drejtpërdrejt me Egjiptin. Kjo e bënte frontin e Afrikës së Veriut një arenë të pashmangshme lufte.
Pushtimi italian
Më 13 shtator 1940, rreth 200.000 trupa italiane të komanduar nga Mareshalli Rodolfo Graziani kaluan kufirin libik dhe hynë në Egjipt. Përballë tyre, britanikët kishin një forcë shumë më të vogël, vetëm 36.000 trupa, të përbëra kryesisht nga britanikë, australianë dhe indianë, nën komandën e gjeneralit Archibald Ëavell.
Italianët përparuan ngadalë dhe arritën deri në qytetin Sidi Barrani, rreth 100 kilometra brenda territorit egjiptian. Megjithatë, ata nuk kishin logjistikë dhe furnizime të mjaftueshme për të vazhduar më tej. Graziani, i kujdesshëm dhe i pasigurt, u ndal dhe filloi të ndërtonte fortifikime, duke humbur avantazhin e befasisë.
Kundërsulmi britanik
Më dhjetor 1940, britanikët nisën një kundërsulm të quajtur Operacioni Compass. Duke përdorur taktika të shpejta dhe të koordinuara, forcat britanike dhe Commonëealth-it arritën të thyenin vijat italiane. Brenda disa javësh ata:
-rimorën Sidi Barranin,
-kapën dhjetëra mijëra robër,
-shtynë italianët sërish drejt Libisë.
Në janar 1941, britanikët pushtuan Tobrukun dhe arritën deri në Bengazi, duke u shkaktuar italianëve humbje katastrofike: rreth 130.000 robër lufte dhe humbjen e pothuajse gjithë artilerisë dhe tankeve.
Pasojat
Pushtimi italian i Egjiptit rezultoi një dështim i madh ushtarak dhe politik për Mussolinin. Ky dështim detyroi Hitlerin të ndërhynte për të shpëtuar aleatin e tij. Në shkurt 1941, Gjermania dërgoi në Libi Afrika Korps, nën komandën e gjeneralit Erëin Rommel, i njohur si “Dhelpra e Shkretëtirës”. Kështu filloi një nga fushatat më të famshme të Luftës së Dytë Botërore – lufta në Afrikën e Veriut.
Doni që ta zhvilloj këtë episod në formë dossier analitik (me nënndarje për: arsyet e pushtimit, ecurinë e betejës, pasojat gjeopolitike), apo ta mbaj në këtë stil narrativ kronologjik?
Përgatiti: L.Veizi