Last Updated on 25/08/2025 by adminfjala
Beteja e Vukovarit ishte një nga ngjarjet më dramatike dhe simbolike të Luftës së Pavarësisë së Kroacisë. Ajo filloi më 25 gusht 1991 dhe zgjati 87 ditë, deri më 18 nëntor 1991, duke u kthyer në një rrethim të përgjakshëm të qytetit të Vukovarit nga Ushtria Popullore Jugosllave (JNA) dhe njësitë paraushtarake serbe. Luftimet ishin të ashpra dhe rrënuan qytetin pothuajse plotësisht, duke e kthyer në një simbol të rezistencës kroate dhe një nga tragjeditë më të mëdha humanitare të asaj lufte.
Sfondi
Pas shpalljes së pavarësisë së Kroacisë në qershor 1991, tensionet me popullsinë serbe dhe ushtrinë jugosllave (e kontrolluar nga Beogradi dhe Millosheviçi) shpërthyen në konflikt të armatosur.
Vukovari, një qytet në lindje të Kroacisë pranë lumit Danub, kishte rëndësi strategjike pasi kontrollonte rrugët e komunikimit midis Serbisë dhe Kroacisë.
Qyteti kishte një popullsi të përzier: kroatë, serbë dhe minoritete të tjera, por me shpërthimin e luftës, marrëdhëniet u polarizuan rëndë.
Fillimi i Betejës
Më 25 gusht 1991, JNA filloi ofensivën për të marrë kontrollin e qytetit.
Kroatët kishin pak armë dhe mbrojtje të dobët, por organizuan mbrojtje të fortë urbane, duke përdorur çdo ndërtesë si fortesë.
Mbrojtësit kroatë, rreth 1.800 luftëtarë, përballuan një ushtri të armatosur rëndë prej 35.000 trupash të JNA dhe njësive paraushtarake serbe.
Rrethimi dhe Luftimet
Qyteti u bombardua çdo ditë me artileri, tanke dhe aviacion.
Ndërkohë që infrastruktura u shkatërrua, spitali i Vukovarit u kthye në simbol humanitar, ku mjekët trajtonin të plagosurit nën rrethim.
Mbrojtësit përdorën taktika guerile në rrugët e qytetit, duke bllokuar tanket me barriera improvizuara.
Rrethimi solli mungesë ushqimi, uji dhe ilaçesh për civilët.
Rënia e Vukovarit
Pas 87 ditësh rezistencë heroike, mbrojtësit kroatë nuk mundën të përballonin më.
Qyteti u pushtua nga JNA dhe njësitë paraushtarake serbe.
Pas hyrjes, ndodhi masakra e Vukovarit: rreth 260 civilë dhe të plagosur u nxorën nga spitali dhe u ekzekutuan në fermën Ovčara, në një nga krimet më të rënda të luftës.
Mijëra civilë u dëbuan nga shtëpitë e tyre dhe u internuan në kampe.
Pasojat
Vukovari u bë një simbol i rezistencës kroate dhe një pikë kthese në ndërgjegjen ndërkombëtare për luftën në ish-Jugosllavi.
Qyteti ishte i rrënuar pothuajse plotësisht – 90% e ndërtesave u shkatërruan.
Mijëra civilë u vranë ose u zhdukën, ndërsa qindra mijëra u detyruan të shpërnguleshin.
Pas luftës, Tribunal i Hagës (ICTY) gjykoi oficerë të JNA dhe drejtues paraushtarakë për krime lufte në Vukovar, përfshirë masakrën në Ovčara.
Trashëgimia
Sot, Vukovari kujtohet si “Qyteti i Heronjve” në Kroaci. Çdo vit, më 18 nëntor, organizohet Përkujtimi i Kolonës së Kujtesës, ku mijëra qytetarë marshojnë për të nderuar viktimat.
Shkatërrimi i Vukovarit mbeti një nga plagët më të rënda të luftës së viteve ’90 në Ballkan dhe një kujtesë e fuqishme e çmimit të pavarësisë së Kroacisë.
Përgatiti: L.Veizi