Last Updated on 09/09/2025 by adminfjala
Që prej krijimit të shtetit të Izraelit në vitin 1948 dhe shpërnguljes masive të palestinezëve (Nakba), marrëdhëniet mes dy popujve ishin armiqësore.
Organizata Çlirimtare e Palestinës (OÇP), e themeluar më 1964 dhe e drejtuar nga Jaser Arafat, e kishte si qëllim historik çlirimin e Palestinës dhe për një kohë të gjatë nuk e njihte legjitimitetin e Izraelit.
Intifada e parë palestineze (1987–1993) tregoi fuqinë e rezistencës popullore dhe krijoi presion ndërkombëtar për zgjidhje politike.
Procesi i Oslos
Në fillim të viteve ’90, përmes ndërmjetësimit të Norvegjisë, nisën bisedime të fshehta midis përfaqësuesve të Izraelit dhe OÇP-së.
Këto negociata sollën afrimin e parë serioz mes palëve, duke rezultuar në një dokument të quajtur Deklarata e Parimeve mbi Marrëveshjet e Vetëqeverisjes (Oslo I).
Dokumenti u nënshkrua më 13 shtator 1993 në Uashington, në prani të presidentit amerikan Bill Clinton, me një skenë historike: shtrëngimi i duarve mes Jaser Arafatit dhe kryeministrit izraelit Jic’hak Rabin.
Njohja reciproke
Në prag të nënshkrimit të marrëveshjes, ndodhi një hap i madh diplomatik:
OÇP njohu zyrtarisht shtetin e Izraelit si entitet legjitim.
Nga ana tjetër, Izraeli njohu OÇP-në si përfaqësues legjitim i popullit palestinez.
Kjo ishte hera e parë që dy palët e pranonin njëra-tjetrën në mënyrë formale, duke thyer dekada armiqësie.
Çfarë parashikonte marrëveshja
Krijimin e një Autoriteti Palestinez autonom, i cili do të kishte kompetenca mbi Gaza dhe pjesë të Bregut Perëndimor.
Negociata të ardhshme për çështjet më të vështira: statusin e Jerusalemit, refugjatët palestinezë, sigurinë dhe kufijtë përfundimtarë.
Një proces të gjatë, të quajtur “rruga drejt paqes”.
Pasojat e menjëhershme
Marrëveshja u përshëndet me entuziazëm nga një pjesë e madhe e opinionit ndërkombëtar. Rabini dhe Arafati, bashkë me Shimon Peres, morën Çmimin Nobel për Paqe në 1994.
Por në terren pati kundërshtime të mëdha:
Ekstremistë izraelitë e konsideruan marrëveshjen si tradhti. Më 1995, Rabini u vra nga një nacionalist izraelit.
Grupet islamiste palestineze si Hamas dhe Xhihadi Islamik e kundërshtuan, duke e cilësuar njohjen e Izraelit si heqje dorë nga aspirata historike e palestinezëve.
Megjithatë, Autoriteti Palestinez u krijua dhe Arafati u kthye nga mërgimi në territoret palestineze.
Rëndësia historike
Njohja e Izraelit nga OÇP në vitin 1993 ishte moment historik i kthesës, pasi e hapi rrugën për zgjidhje politike pas dekadash lufte.
Pavarësisht pengesave dhe dështimeve të mëvonshme, ky akt shënoi fillimin e një procesi ku palët pranuan publikisht ekzistencën e njëra-tjetrës.
Marrëveshja e Oslos mbetet deri sot pika më e afërt që Izraeli dhe palestinezët kanë pasur ndonjëherë me një zgjidhje të dy shteteve.