Last Updated on 30/07/2025 by adminfjala
1926 – Ratifikimi i Protokollit të Firencës
Nga Leonard Veizi
Në korrikun e nxehtë të vitit 1926, në Parisin që ende mbante në damarët e vet dridhjet e një lufte botërore të sapokaluar, u vulos një copëz e vogël paqeje në cepin më të trazuar të Evropës: Ballkanin. Në sallat e heshtura të Konferencës së Ambasadorëve, nën dritaret e mëdha që shihnin Senën, fuqitë e mëdha të botës nënshkruan fatin gjeografik të një vendi të vogël, të sapodalë nga mjegulla osmane dhe intrigat ballkanike: Shqipërisë…
…Ratifikimi i Protokollit të Firencës nuk ishte thjesht një akt diplomatik; ishte një përpjekje për të vënë një vijë të qartë mes tokës së shqiptarëve dhe pretendimeve të fqinjëve të saj. Një vijë që në hartë dukej e drejtë, por në mendjet dhe zemrat e njerëzve mbeti gjithmonë një plagë e hapur. Ashtu siç ndodh shpesh në historinë e popujve të vegjël, kufiri u caktua jo me kompasin e drejtësisë, por me penën e interesit ndërkombëtar. E megjithatë, ajo ditë në Paris shënoi një akt zyrtar: për herë të parë, kufijtë e Shqipërisë u njohën dhe u pranuan botërisht. Ishte një fitore e heshtur për një komb të ri, por një fitore që vinte me një barrë të rëndë: për ta ruajtur atë kufi, Shqipëria do të duhej të luftonte jo më me armë, por me diplomaci, me qëndresë dhe me kujtesë historike.
Ngjarja
Më 29 korrik 1926, në Konferencën e Ambasadorëve në Paris, përfaqësuesit e fuqive të mëdha të kohës – Francës, Britanisë së Madhe, Rusisë (BRSS), Italisë dhe Japonisë – ratifikuan zyrtarisht Protokollin e Firencës të vitit 1925, një dokument ndërkombëtar që sanksiononte përcaktimin përfundimtar të kufijve të Shqipërisë.
Ky moment historik, i regjistruar edhe në aktet zyrtare të Lidhjes së Kombeve, përfaqësonte fundin juridik ndërkombëtar të debatit për kufijtë e Shqipërisë, siç kishin dalë ata pas Konferencës së Ambasadorëve të Londrës në vitin 1913 dhe zhvillimeve të mëvonshme gjatë dhe pas Luftës së Parë Botërore.
Çfarë ishte Protokolli i Firencës?
Protokolli i Firencës u hartua më 17 dhjetor 1925, si një përpjekje për të stabilizuar marrëdhëniet ndërmjet Shqipërisë, Greqisë dhe Jugosllavisë, tri shtete që kishin pasur pretendime të ndryshme territoriale pas rënies së Perandorisë Osmane dhe krijimit të shtetit shqiptar në 1912. Protokolli synonte të vërtetonte kufijtë ekzistues të Shqipërisë sipas vendimeve të mëparshme të fuqive të mëdha dhe të vendoste një rend të qëndrueshëm në Ballkanin e trazuar.
Pasi u firmos në Firence nga përfaqësuesit e fuqive të mëdha dhe të shteteve përkatëse (Shqipëria, Greqia, Jugosllavia), protokolli u dërgua për ratifikim përfundimtar në Konferencën e Parisit.
29 Korrik 1926: Njohja ndërkombëtare
Me ratifikimin më 29 korrik 1926, protokolli mori vlerë ndërkombëtare detyruese dhe u regjistrua në sekretariatin e Lidhjes së Kombeve, organi i atëhershëm që merrej me ruajtjen e paqes dhe zgjidhjen e mosmarrëveshjeve ndërkombëtare. Shqipëria, e cila sapo kishte dalë nga një periudhë e gjatë paqëndrueshmërie politike, e konsideroi këtë akt si një fitore të diplomacisë së saj të re, nën drejtimin e Ahmet Zogut dhe qeverisë së tij.
Reagimet dhe tensionet e pasuara
Megjithëse juridikisht çështja e kufijve të Shqipërisë u mbyll përfundimisht, ratifikimi i protokollit nuk i qetësoi tensionet rajonale.
Greqia vijoi të shprehte pakënaqësi lidhur me minoritetin grek në jug të Shqipërisë dhe për kufijtë në Çamëri.
Jugosllavia, ndërkohë, u mundua të mbante një qasje të kujdesshme, duke kërkuar të ruante ndikimin në Shqipërinë veriore por dhe duke ndërhyrë shpesh në politikën e brendshme të saj.
Rëndësia historike
Ratifikimi i Protokollit të Firencës është një nga momentet kyçe në procesin e konsolidimit të shtetit shqiptar dhe njohjes së sovranitetit të tij territorial nga komuniteti ndërkombëtar. Ai i dha fund një periudhe të gjatë pasigurie mbi kufijtë, por tregoi gjithashtu se njohja formale nuk do të mjaftonte për të garantuar fqinjësi të qeta me shtetet përreth.