Last Updated on 15/09/2025 by adminfjala
Lufta e Parë Botërore (1914–1918) kishte hyrë në një fazë të ashpër lufte pozicionesh, ku të dyja palët ishin ngulur në linitë e frontit të ngurtë, veçanërisht në Frontin Perëndimor që përshkonte Francën dhe Belgjikën.
Një nga përplasjet më të mëdha ndodhi në luginën e lumit Somme në Francën veriore, ku forcat franko-britanike dhe gjermane (jo austro-gjermane, siç përmendet shpesh gabimisht) u përfshinë në një betejë masive.
Beteja e Sommes
Fillimi: 1 korrik 1916
Përdorimi i tankeve: 15 shtator 1916
Përfundimi: 18 nëntor 1916
Kohëzgjatja: 140 ditë e netë, nën mot të ashpër dhe kushte mizerabël.
Qëllimi
Fillimisht, betejën e nisi Britania për të lehtësuar presionin mbi trupat franceze që ishin nën sulm në Verdun, një tjetër betejë epike që po ndodhte paralelisht.
Synimi ishte të thyhej linja gjermane përmes një ofensive masive nga trupat britanike dhe franceze.
Fillimi i betejës
Më 1 korrik 1916, filloi ofensiva me një bombardim masiv artilerie nga ana britanike që zgjati 7 ditë, me shpresën se do të shkatërronte linjat gjermane.
Kur këmbësoria britanike doli nga llogoret, ajo u përball me zjarr të dendur mitralozësh — gjermanët kishin mbijetuar dhe pozicionet e tyre ishin ende të forta.
Brenda ditës së parë, britanikët humbën rreth 57,000 ushtarë, prej të cilëve 19,000 vdiqën — një nga ditët më të zeza në historinë ushtarake britanike.
Përdorimi i parë i tankeve – 15 shtator 1916
Për herë të parë në histori, gjatë betejës së Flers–Courcelette, britanikët përdorën tanke të blinduara në fushëbetejë.
Tanket e para u quajtën “Mark I” dhe ishin ndërtuar në fshehtësi të madhe në Britani.
Karakteristikat e tankeve Mark I:
Të ngadalta dhe të rënda, me një shpejtësi maksimale prej 6–8 km/h.
Kishin një forcë të blinduar që i mbronte nga zjarri i armikut dhe mund të kalonin mbi llogore dhe tela me gjemba.
Pavarësisht problemeve teknike dhe terrenit të papërshtatshëm, tanket shokuan forcat gjermane dhe treguan potencialin e armëve të blinduara për të ardhmen.
Roli në betejë:
49 tanke u vendosën në betejë, por vetëm rreth 32 arritën të përfshiheshin realisht për shkak të problemeve mekanike.
Edhe pse nuk sollën fitore të menjëhershme, përdorimi i tyre shënoi një pikë kthese historike në luftën moderne.
Palët pjesëmarrëse
Forcat Aleate (Franca & Britania)
Forcat Gjermane
(Austria-Hungaria nuk ishte drejtpërdrejt e përfshirë në këtë betejë – ajo luftonte kryesisht në frontin lindor dhe ballkanik)
Humbjet
Humbjet ishin kolosale nga të dyja anët:
Rreth 420,000 britanikë
Rreth 200,000 francezë
Rreth 500,000 gjermanë
Në total, rreth 1.2 milionë viktima, përfshirë të vdekur, të plagosur dhe të zhdukur.
Rezultati
Aleatët arritën vetëm përfitime të vogla territoriale (rreth 10–15 km).
Megjithatë, ajo dëmtoi rëndë ushtrinë gjermane, e cila filloi të ndjente mungesën e trupave të freskët.
Beteja e Sommes demonstroi se lufta pozicionale ishte katastrofike dhe kërkonte zgjidhje të reja teknologjike dhe taktike – si tanket.
Përgatiti: L.Veizi