Në Forumin e parë të Investimeve BE-Ballkani Perëndimor janë shpalosur disa projekte, të cilat me garancinë e Bashkimit Europian mund të implementohen nga disa biznese, në Ballkanin Perëndimor, duke i sjellë këtij rajoni 4 miliardë euro.
Dy janë investimet e drejtëpërdrejta që pritet të ndodhin në Shqipëri. Ato fokusohen në fushën e Energjisë së Rinovueshme dhe Industrisë së qëndrueshme.
1. CWP Europe – Ferma diellore dhe sistem magazinimi baterish në Mal të Zi dhe ferma ere në Shqipëri
Ndërtim i një ferme ere prej 600 MW në Shqipëri dhe një ferme diellore + sistem magazinimi baterish prej 400 MW në Mal të Zi.
Do të kontribuojë në sigurinë energjetike, përdorimin e kabllit HVDC nënujë që lidh me Italinë, reduktimin e emetimeve të CO₂ me rreth 800 mijë tonë në vit, dhe krijimin e mijëra vendeve pune jeshile.
2. Titan Cement Group – Zgjidhje Waste to Heat” në Shqipëri
Investim prej 53 milionë eurosh për projekte që shndërrojnë mbeturinat industriale dhe komunale në biokarburant/refuse-derived fuel dhe nxehtësi.
Synon shkurtime të mëdha të emetimeve të CO₂, zvogëlimin e përdorimit të lëndëve djegëse fosile, dhe promovimin e ekonomisë cirkulare.
Shqiperia do të jetë po ashtu përfituese e nismave rajonale të BE-së përmes:
Projekti rajonal digjital “EAGLE” (lidhje e shpejtë interneti dhe siguri kibernetike në Ballkanin Perëndimor).
Garancitë financiare të BE-së për SME-të dhe investitorët (KfË dhe EBRD) – që përfshijnë edhe Shqipërinë si përfituese.
→ Këto garanci do të ndihmojnë bizneset e vogla dhe të mesme shqiptare për të pasur akses më të lehtë në financime dhe investime të gjelbra.
Lista e plotë e deklaratave të interesit që do të nënshkruhen:
4iG – Regional Digital Backbone që lidhet me BE – projekti EAGLE
Investim prej 200 milionë eurosh për të ndërtuar një shtyllë digjitale me cilësi të lartë për Ballkanin Perëndimor, sipas standardeve të sigurisë kibernetike të BE-së.Synon përmirësimin e lidhjeve internet, rrjeteve për arsimin dhe kërkimin, dhe krijimin e bazës për inovacionin, inteligjencën artificiale dhe rritjen e start-upeve.
3CIS – Zhvillimi i Qendrës së të Dhënave me AI në Kosovë
Investim prej 30 milionë eurosh për ndërtimin e parë të një qendre të të dhënave sovrane, e gatshme për AI, me energji të rinovueshme dhe me konsum të reduktuar të energjisë.
Synon të forcojë rrjetet e arsimit dhe kërkimit, të mbështesë inovacionin dhe start-upet, dhe të sigurojë kapacitet të besueshëm për cloud computing dhe AI në rajon.
Swiss Rockets Serbia – Investim R&D për inovacion shëndetësor dhe bioteknologji në Serbi
Investim prej 12 milionë eurosh në një Qendër Diagnostike dhe Terapie brenda kampusit BIO4 në Serbi.
Objektivat: kujdesi për kancerin dhe skrining prenatal, shërbime për pacientët sipas standardeve të BE-së, krijim i vendeve të punës, dhe forcim i kapaciteteve bioteknologjike në rajon.
Greenagro – Platformë Bioteknologjie për Agri-Food në Maqedoninë e Veriut
Investim prej 13 milionë eurosh për trajtimin qarkullues të mbetjeve bujqësore (si nga bulmetrat) në produkte probiotike me kultura të reja të majave.
Synon krijimin e mundësive ekonomike të reja, përmirësimin e produktivitetit bujqësor, përkrahjen e sistemit ushqimor të shëndetshëm, punësimin dhe eksporteve.
CWP Europe – Ferma diellore dhe sistem magazinimi baterish në Mal të Zi dhe ferma ere në Shqipëri
Ndërtim i një ferme ere prej 600 MW në Shqipëri dhe një ferme diellore + sistem magazinimi baterish prej 400 MW në Mal të Zi.
Do të kontribuojë në sigurinë energjetike, përdorimin e kabllit HVDC nënujë që lidh me Italinë, reduktimin e emetimeve të CO₂ me rreth 800 mijë tonë në vit, dhe krijimin e mijëra vendeve pune jeshile.
ElevenEs – Fabrikë e madhe LFP baterish në Serbi
Tre “gigafabrika” me kapacitet total prej 49 GWh.
Kjo do të ndihmojë zinxhirin e baterive në sektorë të gjelbër si automjetet elektrike, magazinimi i energjisë, dhe dekarbonizimi i transportit, industrisë dhe sektorëve të tjera.
Titan Cement Group – Zgjidhje “Waste to Heat” në Shqipëri
Investim prej 53 milionë eurosh për projekte që shndërrojnë mbeturinat industriale dhe komunale në biokarburant/refuse-derived fuel dhe nxehtësi.
Synon shkurtime të mëdha të emetimeve të CO₂, zvogëlimin e përdorimit të lëndëve djegëse fosile, dhe promovimin e ekonomisë cirkulare.
EFSD+ – Nenshmimet me qëllim:
KfW “Scaling Alternative Finance for Entrepreneurs (SAFE)” Guarantee
Garanci e BE-së me KfW që mbulon rreth 135 milionë euro, me rreth 50 milionë prej tyre për Ballkanin Perëndimor.
Synon të lehtësojë aksesin e mikro, të vogla dhe të mesme (MSMEs) në financa alternative, si platformat e crowdfunding, mikrofinancat, leasingu, kapitali sipërmarrës.
EBRD “Risk Sharing for ESG Projects” Guarantee
Garanci prej afro 76.75 milionë euro me BE-në, me afro 12.75 milionë prej tyre për Ballkanin Perëndimor.
Do të ndihmojë SME-te që të përdorin kriteret ESG (Mjedisore, Sociale dhe të Qeverisjes) dhe të integrohen më mirë në zinxhirët ndërkombëtarë të vlerës.
Shënim përfundim: Pasdite do të vazhdojë ceremonia e firmosjes me Green Growth Fund dhe disa prej partnerëve të tij. Ky fond publik-privat, i mbështetur nga BE-ja, financon projekte të energjisë së rinovueshme drejtpërdrejt me investime hua dhe gjithashtu ofron financim për institucionet që japin hua ndërmjetëse./e.t