Në tetor të vitit 1935, Italia fashiste, nën drejtimin e Benito Musolinit, nisi një fushatë ushtarake kundër Perandorisë Etiopiane (atëherë e njohur si Abisinia), duke shënuar një nga agresionet më brutale të periudhës ndërmjet dy luftërave botërore. Ky sulm, i njohur si Lufta Italo-Abisinase e Dytë, zgjati deri në vitin 1936 dhe tronditi ndërgjegjen e botës.
Fushata u drejtua fillimisht nga marshalli Emilio De Bono, e më pas nga Pietro Badoglio, dhe përfshiu përdorimin sistematik të armëve kimike – gaz mustardë dhe bomba toksike – kundër civilëve dhe ushtrisë etiopiane, duke shkelur hapur Konventën e Gjenevës të vitit 1925, që ndalonte përdorimin e armëve të tilla.
Reagimi ndërkombëtar nuk vonoi. Liga e Kombeve, organi pararendës i Kombeve të Bashkuara, dënoi agresionin dhe më 18 nëntor 1935 vendosi sanksione të ashpra ekonomike dhe tregtare ndaj Italisë. Masat përfshinin ndalimin e eksportit të armëve, qymyrit, gomës, hekurit dhe mallrave të tjera strategjike. Megjithatë, këto masa kishin mungesë kohezioni: disa shtete – si Gjermania naziste dhe Shtetet e Bashkuara (që nuk ishin anëtare të Ligës) – nuk iu bashkuan embargos, duke i hapur rrugë Italisë të siguronte furnizime të reja përmes kanaleve të tjera.
Në vend që ta detyronin Musolinin të tërhiqej, sanksionet i dhanë shtysë për t’u afruar më shumë me Adolf Hitlerin, duke formuar boshtin italo-gjerman që më vonë do të përshkallëzohej në Aleancën e Boshtit gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Më 5 maj 1936, trupat italiane hynë në Addis Ababa dhe shpallën pushtimin e plotë të Etiopisë. Perandori Haile Selassie I u detyrua të arratisej dhe iu drejtua Asamblesë së Lidhjes së Kombeve me një fjalim historik, ku denoncoi përdorimin e armëve kimike dhe heshtjen e fuqive të mëdha. “Sot është Etiopia, nesër do të jetë bota,” paralajmëroi ai – një profeci që do të vërtetohej pak vite më vonë.
Pushtimi i Etiopisë solli masakra të përmasave të mëdha, me qindra mijëra viktima civile. Ai shënoi dështimin përfundimtar të Lidhjes së Kombeve për të ruajtur paqen ndërkombëtare dhe tregoi dobësinë e saj përballë diktaturave që po ngriheshin në Europë.
Në aspektin diplomatik, ky ishte një nga kapitujt që e përshpejtuan rrëshqitjen e botës drejt Luftës së Dytë Botërore.
Përgatiti: L.Veizi