7 Nëntor 1917 – Revolucioni i Tetorit
Përgatiti: Leonard Veizi
Më 7 nëntor 1917, sipas kalendarit Gregorian – ose 25 tetor sipas atij Julian që përdorej atëherë në Rusi, – historia mori një kthesë të pakthyeshme. Në mbrëmjen e asaj dite të ftohtë në Shën Petersburg – atëherë Petrograd, – bolshevikët e udhëhequr nga Vladimir Iliç Lenin organizuan sulmin e tyre vendimtar ndaj qeverisë së përkohshme të Aleksandër Kerenskit, duke shënuar fillimin e Revolucionit të Tetorit — ngjarja që do të trondiste themelet e botës.
Atmosfera e rebelimit
Në orët e vona të 6 nëntorit, qyteti gjigant i Petrogradit gumëzhinte nga zërat e përmbysjes. Njësitë e Gardës së Kuqe, punëtorë të armatosur, marinarë dhe ushtarë të dezertuar, kishin dalë në rrugë me thirrjen e fuqishme: “Tërë pushteti sovjetëve!”.
Ata morën nën kontroll urat, stacionet e trenit, postën dhe telegrafin – arteriet e jetës së qytetit. Brenda mëngjesit të 7 nëntorit, Petrogradi ishte pothuajse i gjithi në duart e bolshevikëve.
Në qendër të qytetit qëndronte simboli i fundit i pushtetit të vjetër – Pallati i Dimrit, selia e qeverisë së Kerenskit, tashmë e rrethuar dhe e destinuar të binte.
Sulmi ndaj Pallatit të Dimrit
Rreth mesnatës, në heshtjen e ftohtë të lumit Neva, kryqëzori “Aurora” dha sinjalin me topat e tij. Krismat u dëgjuan si kambana të revolucionit. Njësitë bolshevike depërtuan nëpër korridoret e errëta të pallatit, përballë një rezistence të dobët nga kadetët e rinj dhe rojet e pakta të qeverisë. Brenda orëve të para të mëngjesit, ministrat e qeverisë së përkohshme u arrestuan, ndërsa Kerenski arriti të arratisej.
Në agim, Lenini doli para Këshillit të Sovjetëve dhe shpalli me fjalët që do të hynin në histori:
“Qeveria e përkohshme është rrëzuar.
Pushteti i ka kaluar Sovjetit të Deputetëve të Punëtorëve dhe Ushtarëve.”
Nga revolucioni në luftë civile
Ajo që nisi si një grusht shteti i guximshëm u shndërrua shpejt në luftë civile. Midis viteve 1918–1921, Rusia u nda mes “të kuqve” bolshevikë dhe “të bardhëve” monarkistë, me ndërhyrje nga fuqitë e huaja.
Mbi 8 milionë njerëz humbën jetën, qytetet u shkatërruan, uria dhe terrori u përhapën në të gjithë vendin. Por nga kjo përgjakje lindi Bashkimi i Republikave Socialiste Sovjetike (BRSS) – shteti i parë socialist në histori, që do të ndryshonte balancat e shekullit XX.
Lindja e një bote të re
Revolucioni i Tetorit nuk ishte vetëm një ngjarje ruse; ishte një përmbysje botërore. Ai frymëzoi lëvizje komuniste dhe sindikale në Evropë, Azi dhe Amerikë Latine, duke përhapur idenë e luftës së klasave dhe të emancipimit të punëtorëve.
Në dekadat që pasuan, nga Berlini te Pekini, nga Kuba te Vietnami, fryma e Tetorit u shndërrua në model politik dhe ideologjik. Ai krijoi një ndarje të re në botë: kapitalizëm kundër komunizmit, një betejë që do të përcaktonte gjithë shekullin XX dhe do të ushqente Luftën e Ftohtë.
Trashëgimia e 1917-s
Edhe sot, më shumë se një shekull më vonë, Revolucioni i Tetorit mbetet një nga ngjarjet më të debatueshme të historisë moderne. Për disa, ishte fillimi i shpresës për barazi dhe drejtësi shoqërore; për të tjerë, hapi i parë drejt diktaturës dhe represionit totalitar.
Por pavarësisht interpretimit, nata e 7 nëntorit 1917 mbetet momenti kur një grup revolucionarësh, me një ide dhe me vendosmërinë për ta ndryshuar botën, arritën ta bënin pikërisht këtë — ta ndryshonin përgjithmonë.
