Last Updated on 10/12/2025 by Kesjana
Nga Leonard Veizi
Çdo vit, më 10 dhjetor, ne nuk përkujtojmë thjesht një datë, por rikonfirmojmë një betejë. Kjo është Dita Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut, përvjetori i miratimit, në vitin 1948, të Deklaratës Universale për të Drejtat e Njeriut (DUDNJ) nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara. DUDNJ nuk ishte një dokument i zakonshëm politik; ishte një themel moral universal, një hartë rrugore që shpalli qartë se të gjithë njerëzit lindin të lirë dhe të barabartë, të pajisur me të drejta të patjetërsueshme – lirinë, drejtësinë, arsimin, strehimin dhe dinjitetin – pavarësisht ngjyrës, fesë apo bindjeve…
…Sot, 76 vjet më vonë, ky dokument, i përkthyer në qindra gjuhë, mbetet një aspiratë universale. Por nëse ndalemi të shohim botën rreth nesh, 10 Dhjetori duhet të tingëllojë më shumë si një alarm sesa si një brohoritje.
Sfidat që thyejnë premtimin
Premtimi i vitit 1948 është vënë në provë, ndoshta më shumë se kurrë. Ne nuk mund të pretendojmë se jemi të shkëputur nga ajo që po ndodh përreth:
– Në arenën globale, luftërat shkatërruese cenojnë sistematikisht jetën civile dhe prodhojnë valë të reja refugjatësh, duke i kthyer njerëzit në objekte të shkëmbimit diplomatik dhe në statistika të trishta.
– Brenda shoqërive tona, pavarësisht ligjeve, gazetarët persekutohen për thënien e së vërtetës; aktivistët rrezikojnë jetën për të mbrojtur mjedisin; ndërsa minoritetet vazhdojnë të përballen me paragjykim institucional dhe dhunë të hapur.
– Epoka dixhitale ka sjellë një sfidë të re: teknologjia që premton lidhje, po shfrytëzohet për mbikëqyrje masive, shkelje të privatësisë dhe manipulim informativ, duke cenuar thelbin e lirisë së mendimit.
Këto nuk janë fragmente të së kaluarës; janë titujt e gazetave të kësaj jave. Çdo rast i censurës, i dhunës ndaj grave, i skllavërimit modern apo i mungesës së një gjykimi të drejtë, është një çarje në themelin e DUDNJ.
Kujtesë dhe thirrje për veprim
Megjithatë, 10 Dhjetori nuk është vetëm një ditë për të numëruar shkeljet. Është edhe një ditë për të vlerësuar fitoret që kanë ardhur falë rezistencës qytetare. Lëvizjet globale për barazi gjinore, ndërgjegjësimi i shtuar mbi sjelljen policore, mbrojtja më e mirë e personave me aftësi të kufizuara dhe fuqizimi i kërkesave për qeverisje transparente dëshmojnë se ndryshimi është i mundur kur qytetarët nuk heshtin.
Në fund të fundit, të drejtat nuk mbrohen vetëm nga qeveritë; ato mbrohen nga përgjegjësia kolektive e secilit prej nesh. Aty ku shteti dështon, zëri i një individi, i një komuniteti, i një redaksie duhet të ngrihet si mbrojtës i fundit i dinjitetit njerëzor.
Editorialet nuk shkruhen vetëm për t’u lexuar, por për të nxitur veprimin.
Le të mos e lëmë 10 Dhjetorin të mbetet një listë e bukur parimesh në letër. Le ta shndërrojmë në një realitet të përditshëm për çdo njeri, kudo. Liria nuk është e garantuar; ajo fitohet dhe mbrohet çdo ditë, me ndërgjegje dhe guxim.