Tre vjet më parë, në Turqi u zbuluan gjashtë gurë të lashtë rrethorë me peshë 200 kg secili, por arkeologët ende nuk e kanë kuptuar funksionin e tyre.
Nga Luigi Bignami
Një sërë objektesh enigmatike prej guri rrethor , të zbuluara rreth tre vjet më parë gjatë punimeve për zgjerimin e rrugëve në rrethin Şemdinli të provincës Hakkari të Turqisë, vetëm tani janë rishfaqur në qendër të vëmendjes së kërkimeve shkencore.
Zbulimi u bë në zonën Aktütün, disa kilometra larg kufirit midis Turqisë dhe Irakut. Gjatë gërmimeve, nga nëntoka dolën gjashtë gurë të mëdhenj me formë të rregullt , të gjithë rrethorë dhe me peshë më shumë se 200 kilogramë secili .
Një zbulim i rastësishëm
I pari që vuri re formën e pazakontë të gurëve ishte Cafer Gezer, kryetari i fshatit Konur. Gjeometria dhe struktura e tyre kompakte i ranë menjëherë në sy si të ndryshme nga shkëmbinjtë normalë në zonë . Nga frika se mund të humbisnin ose dëmtoheshin, Gezer i hoqi gurët me mjete mekanike dhe i zhvendosi në pjesën e përparme të shtëpisë së tij, ku mbetën të ruajtura për afërsisht tre vjet.
Fosile, rituale apo fenomene gjeologjike?
Sipas Gezerit, këto forma të çuditshme mund të kenë një origjinë shumë më të vjetër nga sa duken. Pasi bëri disa kërkime, ai filloi të dyshonte se ato mund të ishin mbetje të fosilizuara . “Përmes kërkimit tim, zbulova se ato mund të ishin fosile. Ekspertët kanë hipotezuar se ato i përkisnin specieve të zhdukura të kafshëve. Pamja e tyre është unike”, shpjegoi ai.
Burri kontaktoi gjithashtu Universitetin e Hakkarit, i cili sugjeroi transferimin e gurëve në Muzeun e Vanit për analiza të mëtejshme. Megjithatë, ende nuk është ndërmarrë asnjë studim sistematik. Specialistët theksojnë se objekte të ngjashme, të gjetura në pjesë të ndryshme të botës, mund të kenë origjina shumë të ndryshme: nga gurët e lashtë të mullirit të përdorur për bluarjen e drithërave, te strukturat rituale ose ceremoniale , te konkrecionet gjeologjike të thjeshta – por spektakolare . Shembuj të famshëm përfshijnë ” Gurët Moeraki ” në Zelandën e Re dhe disa formacione sferoidale të gjetura në Amerikën e Veriut dhe Evropë.
Një trashëgimi që ia vlen të studiohet
Tani, tre vjet pas zbulimit, Gezer po bën thirrje përsëri për ndërhyrje institucionale. Sipas Arkeonew dhe burimeve të tjera, apeli i drejtohet Ministrisë Turke të Kulturës dhe Turizmit, si dhe arkeologëve, gjeologëve dhe paleontologëve, për të kryer hetime në vend. “Nëse këta gurë do të studioheshin siç duhet, ata mund të jepnin një kontribut të rëndësishëm në shkencë”, theksoi ai.
Rajoni i Hakkarit, i karakterizuar nga gjeologji komplekse dhe një histori mijëvjeçare e vendbanimeve njerëzore, në fakt mund të fshehë prova pak të njohura të së kaluarës së tij të largët.
Derisa të sqarohet natyra e tyre e vërtetë, gurët rrethorë të Şemdinlisë mbeten një enigmë e hapur.