Filmi i Asgarit ishte tashmë i pranishëm në Festivalin e fundit të Filmit në Venecia.
nga Francesco Gallo
Humor kundër tmerrit të regjimit iranian, satirë ndaj fundamentalizmit fetar përmes një komedie që të kujton kinemanë e Woody Allen-it dhe Nanni Moretti-t.
Kjo është formula e “Komedisë Hyjnore”, filmit të ri të Ali Asgarit, i shfaqur në Festivalin e fundit të Filmit në Venecia dhe që nga 15 janari del në kinema me distribuimin e Teodora-s, në një moment kur Irani duket se po shpërthen nën trysninë e protestave.
Çfarë ka për të thënë këtë herë regjisori i filmave “Fëmija Sekret” dhe “Kafka në Teheran”? Në një vepër që përzien kinemanë me teatrin, ai rrëfen zhgënjimin e Bahramit (Bahman Ark), një regjisor dyzetvjeçar, plot pauza dhe një përzierje perfekte të Allen-it, Moretti-t dhe Buster Keaton-it, filmat e të cilit nuk kanë marrë kurrë leje për t’u shfaqur në Iran. Një shqetësim i vërtetë për të.
Pas një refuzimi tjetër nga Ministria iraniane e Kulturës, regjisori, kokëfortësisht krenar për argumentet e tij, përpiqet të bindë një zyrtar anonim, i cili duket disi simpatik ndaj punës së tij. Dialogu mes tyre është thellësisht kafkian: gjithçka vihet në dyshim nën dritën e një etike të rreptë islamike, ku edhe prania e një qeni në film konsiderohet e ndaluar.
“Po kush do të fuste një kafshë në një film? Nuk është e drejtë”, thotë zyrtari në një moment. Megjithatë, Bahrami nuk ka asnjë mënyrë për ta ndryshuar këtë realitet: filmi i tij shpallet “i pahijshëm” dhe, për pasojë, i padenjë për shfaqje publike. Por ai nuk është nga ata që dorëzohen. Hipën në Vespën rozë të producentit të tij të ri, Sadaf-it – me flokë blu dhe një hixhab të vogël (luajtur nga Sadaf Asgari) – dhe nis kërkimin për një zgjidhje.
Fillimisht viziton një mik, një aktor tepër mendjemadh që drejton rastësisht një kinema; më pas kërkon ndihmë nga vëllai i tij, gjithashtu regjisor, por tashmë pjesë e sistemit, i cili i jep hua një projektor. Së fundi, një grua e pasur borgjeze nga Teherani gjen zgjidhjen e shumëpritur. E gjithë kjo zhvillohet mes qindra referencash kinematografike, nga The Matrix te Godard, dhe shoqërohet nga një kolonë zanore xhazi në stilin e Woody Allen-it.
“Qëllimi i këtij filmi është të portretizojë burokracinë statike dhe mbytëse iraniane, në të cilën është bllokuar protagonisti”, shpjegon regjisori, i cili do të jetë në Itali për retrospektivën që Cineteca di Bologna i kushton veprës së tij. “Publiku përjeton kështu, në kohë reale, rutinën e censurës, ndërsa natyra statike e xhirimeve pasqyron palëvizshmërinë e vetë sistemit, i cili refuzon të ndryshojë dhe i mban qytetarët të bllokuar në një cikël pritjeje, lutjesh dhe negociatash.”
“Humori i filmit”, vazhdon Asgari, “lind kryesisht nga absurditeti i vetë shtypjes. Proceset e ngurta dhe të ndërlikuara të censurës dhe kontrollit shtetëror bëhen aq të palogjikshme, sa shemben nën kontradiktat e tyre. Protagonistët, në vend që të reagojnë me rebelim të hapur, përballen me këto absurditete me zgjuarsi dhe një sarkazëm të heshtur, të vetëdijshme. Humori është një mekanizëm mbijetese, një mjet rezistence në një mjedis ku sfida e hapur sjell pasoja të rrezikshme. Vetë akti i realizimit të këtij filmi është një zgjatim i temave të tij: një pohim se e vërteta, edhe kur heshtet, gjen gjithmonë rrugën e saj.”
Mes ironisë së nuancuar të filmit, spikat edhe një frazë që pritet të bëhet kult, e shqiptuar nga protagonisti pas një tjetër refuzimi për shfaqjen e veprës së tij:
“Dua ta shfaq filmin tim që të bëhem njeri.”
Burimi: ansa.it/ Përgatiti për botim: L.Veizi