Leeds Playhouse
Në një sallë të madhe që duket sikur është krijuar posaçërisht për një histori të lidhur me minierat, regjisorja Amy Leach sjell në skenë me forcë dhe humanizëm adaptimin e Paul Allen, bazuar në filmin e vitit 1996 të Mark Herman.
Është disi e çuditshme që kjo histori, kaq tipike për Jorkshirin, nuk ishte vënë kurrë më parë në skenën e Leeds Playhouse. Kjo mungesë korrigjohet me një produksion plot realizëm, ndjeshmëri dhe aktualitet.
Salla Quarry Theatre është një hapësirë gjigante dhe sfiduese, që kërkon rrëfime me përmasa epike. Vetë emri i saj – “Gurore” – të krijon ndjesinë se është nxjerrë nga nëntoka, ndaj zgjedhja e Leach për të vendosur aty një histori minatorësh duket krejt e natyrshme.
Elementi më mbresëlënës i shfaqjes janë kompozimet skenike të krijuara nga skenografja Katie Scott. Një strukturë shumëkatëshe prej çeliku ngrihet drejt rrotave gjigante të minierës, duke krijuar një imazh monumental. Në skenën hapëse, koreografia paraqet minatorët duke nxjerrë qymyr, në një kompozim që të kujton ngritjen e flamurit amerikan në Iwo Jima gjatë Luftës së Dytë Botërore. Krahasimi është domethënës, sepse ajo që pason është një tjetër betejë: për vendet e punës, dinjitetin, krenarinë dhe, për disa prej personazheve, edhe për jetën.
Në filmin e viteve 1990 armiku kryesor ishte qeveria e Margaret Thatcher, por kjo vënie në skenë e zgjeron kontekstin politik. Përmes fjalimeve dhe imazheve të kryeministrave të viteve të fundit, nga Boris Johnson te Rishi Sunak, shfaqja sugjeron se për klasën punëtore të veriut të Anglisë pak gjëra kanë ndryshuar. “Njerëzit e zakonshëm që punojnë” vazhdojnë të mbeten në fund të pirgut të mbetjeve.
Drama rrëfen historinë e minierës Grimley Colliery dhe orkestrës frymore që lidhet me të. Kur miniera kërcënohet me mbyllje dhe minatorët duhet të zgjedhin mes grevës ose dorëzimit, pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm nëse do të mbijetojë miniera, por nëse banda frymore do të vazhdojë të luajë.
Fundi i historisë është i njohur për shumicën e publikut. Por mënyra se si rrëfehet kërkon një muzikë frymore të fuqishme dhe emocionuese. Për këtë arsye, Amy Leach ka angazhuar edhe muzikantë nga bandat Horbury Victoria dhe Wakefield Metropolitan, të cilët u bashkohen aktorëve-muzikantë në skenë. Kur banda luan, emocionohet edhe publiku vendas.
Edhe pse në disa momente historia nuk arrin gjithmonë thellësinë psikologjike që mund të pritej, Leach e drejton me siguri ansamblin. David Birrell është bindës si dirigjenti Danny, tipiku i ashpër i Jorkshirit; Danielle Henry sjell një interpretim plot energji dhe ndjeshmëri si Sandra, ndërsa Andy Cryer, në rolin e Jim-it, dëshmon edhe një herë besueshmërinë e tij artistike. Ashtu si shumë spektatorë në sallë, edhe personazhi i tij përlotet në finalen prekëse të shoqëruar nga tingujt e bandës frymore.