Në vitin 1943, në kulmin e Luftës së Dytë Botërore, Afrika e Veriut u shndërrua në një nga frontet më vendimtare të përplasjes globale mes fuqive të Boshtit dhe Aleatëve. Pas betejash të gjata e të përgjakshme në shkretëtirat e Egjiptit dhe Libisë, trupat e Ushtrisë së Tetë Britanike hynë në Tripoli, duke i dhënë fund sundimit gjermano-italian në kryeqytetin libian dhe duke shënuar një kthesë strategjike në rrjedhën e luftës.
Më 23 janar 1943, pas një avancimi të pandërprerë që pasoi fitoren vendimtare të El Alameinit në fund të vitit 1942, Ushtria e Tetë, e komanduar nga gjenerali Bernard Montgomery, çliroi Tripolin pa përballur rezistencë të organizuar. Forcat e Boshtit, të përbëra nga Afrika Korps gjermane e udhëhequr nga Erwin Rommel dhe njësitë italiane, ishin detyruar të tërhiqeshin drejt Tunizisë, të lodhura nga humbjet, mungesa e furnizimeve dhe presioni i vazhdueshëm aleat.
Ushtria e Tetë Britanike ishte një nga formacionet më të fuqishme dhe simbolike të Aleatëve. E krijuar për të ndalur dhe më pas përmbysur avancimin e Boshtit në Afrikën e Veriut, ajo u shndërrua në një ushtri shumëkombëshe, ku luftonin krah për krah trupa nga Mbretëria e Bashkuar, Australia, Zelanda e Re, India Britanike, Afrika e Jugut, Kanadaja, Polonia, Franca e Lirë, Greqia dhe Rodezia. Ky mozaik kombesh i dha Ushtrisë së Tetë një karakter unik dhe e ktheu atë në simbol të bashkimit ndërkombëtar kundër fashizmit dhe nazizmit.
Marrja e Tripolit kishte rëndësi të jashtëzakonshme strategjike. Qyteti ishte një port kyç në Mesdhe dhe një nyje logjistike e rëndësishme për furnizimin e forcave të Boshtit. Humbja e tij e preu përfundimisht linjën e mbështetjes së gjermano-italianëve në Libi dhe e bëri të pashmangshme kolapsin e tyre në Afrikën e Veriut. Në muajt pasues, forcat e Boshtit do të mposhteshin përfundimisht në Tunizi, duke u dorëzuar masivisht në maj 1943.
Fitorja në Tripoli nuk ishte vetëm një sukses ushtarak, por edhe një fitore morale për Aleatët. Ajo dëshmoi se pas viteve të para të vështira të luftës, iniciativa kishte kaluar në duart e tyre. Kontrolli i Afrikës së Veriut hapi rrugën për zbarkimin aleat në Sicili dhe më pas në Italinë kontinentale, duke sjellë luftën drejtpërdrejt në territorin evropian të Boshtit.
Rënia e Tripolit mbetet një nga momentet kyçe të Luftës së Dytë Botërore: një fitore që ndryshoi ekuilibrat strategjikë, forcoi besimin e Aleatëve dhe tregoi se, përballë një makinerie të frikshme lufte, bashkimi i kombeve, këmbëngulja dhe strategjia e qartë mund të përmbysin edhe armikun më të fuqishëm.
Përgatiti: L.Veizi