Pas më shumë se një dekade hetimesh, polemikash diplomatike dhe pritjeje të dhimbshme për familjet e viktimave, më 31 janar 2001 u dha vendimi për një nga aktet terroriste më tronditëse të shekullit XX. Një gjykatë skoceze e posaçme, e mbledhur në Camp Zeist në Holandë, shpalli fajtor libianin Abdelbaset al-Megrahi për rolin e tij në hedhjen në erë të avionit Pan Am Flight 103, ndërsa liroi shtetasin tjetër libian, Lamin Khalifa Fhimah, për mungesë provash.
Ngjarja që tronditi botën kishte ndodhur më 21 dhjetor 1988, kur avioni i linjës Pan American, që fluturonte nga Londra drejt Nju Jorkut, shpërtheu mbi qytetin Lockerbie të Skocisë. Të 259 pasagjerët dhe anëtarët e ekuipazhit humbën jetën në ajër, ndërsa 11 banorë të qytetit u vranë nga copat e avionit që ranë mbi shtëpitë e tyre. Bilanci i përgjithshëm prej 270 viktimash e bëri këtë atentat sulmin më të rëndë terrorist ajror të asaj kohe.
Procesi gjyqësor ishte unik në historinë juridike ndërkombëtare: për arsye sigurie dhe neutraliteti politik, gjyqi u zhvillua jashtë Mbretërisë së Bashkuar, por sipas ligjit skocez, me gjyqtarë skocezë dhe pa juri. Vendimi i shpallur më 31 janar 2001 konkludoi se al-Megrahi kishte luajtur rol kyç në vendosjen e bombës, duke e dënuar me burgim të përjetshëm, ndërsa Fhimah u shpall i pafajshëm.
Dënimi i al-Megrahit u konsiderua nga shumëkush si një fitore e drejtësisë ndërkombëtare, por edhe si një vendim i kontestuar, që do të vazhdonte të ngjallte debate për vite me radhë. Megjithatë, ai shënoi një moment kulmor në përpjekjet për t’i dhënë përgjigje një krimi që kishte lënë plagë të thella jo vetëm në Skoci dhe Shtetet e Bashkuara, por në gjithë botën.
Çështja Lockerbie mbetet edhe sot një simbol i terrorizmit ndërkombëtar, i pasojave të tij tragjike dhe i vështirësive për të arritur drejtësi të plotë në një botë të ndarë nga interesat politike dhe gjeopolitike.
Përgatiti: L.Veizi