Lufta që po përfshin Iran rrezikon të ndryshojë atmosferën e zakonshme të ceremonisë më të madhe të kinemasë botërore. Vetëm një javë përpara ndarjes së çmimeve Academy Awards, një nga netët më të ndritshme të Hollywood-it mund të zhvillohet nën hijen e një krize gjeopolitike që po trondit Lindjen e Mesme.
Garat që deri tani dukeshin të përcaktuara – finalja për Filmin më të Mirë mes A Battle After Another dhe Sinners, si dhe dueli për Filmin më të Mirë Ndërkombëtar mes The Secret Agent dhe Sentimental Value – mund të kalojnë në plan të dytë përballë një pranie që ka marrë dimensione politike dhe simbolike: regjisori disident iranian Jafar Panahi.
Panahi, një nga figurat më të njohura të kinemasë iraniane dhe një kritik i hapur i regjimit në Teheran, fitoi së fundmi Palmën e Artë në Cannes Film Festival për filmin A Simple Incident. Edhe pse filmi nuk u përfshi në listën e dhjetë prodhimeve më të mira të vitit nga Akademia, ai mbetet në garë në dy kategori të rëndësishme: Filmi më i Mirë Ndërkombëtar dhe Skenari më i Mirë Origjinal.
Nominimi për skenarin e ndan me aktivistin dhe gazetarin iranian Mehdi Mahmoudian, i cili u arrestua në janar pasi firmosi një letër të hapur kundër regjimit iranian.
Një film i xhiruar në fshehtësi
Drama e Panahi-t është realizuar pothuajse në mënyrë klandestine në rrugët e Teheranit. Filmi rrëfen historinë e një hakmarrjeje personale dhe mbështetet drejtpërdrejt në përvojat e regjisorit gjatë periudhave të tij të burgimit dhe përndjekjes politike.
“Imazhi i jashtëm është festë, por brenda ndihem ndryshe,” tha Panahi në një deklaratë të shpërndarë për mediat ndërkombëtare. “Filmin e kam bërë në kushte që shumë pak regjisorë do t’i imagjinonin. Megjithatë, pavarësisht gjithçkaje, unë do të kthehem në Iran sapo të përfundojë ceremonia.”
Regjisori është dënuar në mungesë nga autoritetet iraniane në dhjetor, çka e bën kthimin e tij në vend një akt të rrezikshëm.
Ai reagoi gjithashtu për zhvillimet e fundit politike në vend:
“Si shumë njerëz që kanë vuajtur gjatë kësaj kohe, lajmi për vdekjen e Udhëheqësit Suprem më bëri të ndihesha njëkohësisht i lehtësuar dhe i trishtuar. Në letrën tonë të fundit të hapur në janar, ne i kërkuam atij të largohej nga pushteti. Tani nuk do të ketë më gjyq për të.”
Udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, ka qenë për dekada figura qendrore e sistemit politik të Republikës Islamike.
Një tjetër zë iranian në garë
Panahi nuk është i vetmi emër iranian që ka tërhequr vëmendjen e Akademisë këtë vit. Dy regjisorë të rinj, Sara Khaki dhe Mohammadreza Eyni, janë nominuar me dokumentarin e tyre të parë Cutting Through the Rocks.
Filmi rrëfen historinë e Shahverdi-t, një mami që bëhet gruaja e parë e zgjedhur në një këshill lokal në një fshat të izoluar iranian – një histori që përshkruan përpjekjet e grave për të fituar hapësirë në një shoqëri tradicionaliste.
Dokumentari është vlerësuar në disa festivale ndërkombëtare, përfshirë:
-
Sundance Film Festival
-
International Documentary Film Festival Amsterdam
-
Giffoni Film Festival
Megjithatë, regjisorja Sara Khaki nuk do të jetë e pranishme në ceremoninë e Oscar. Lufta dhe kufizimet e vizave për shtetasit iranianë e kanë bërë të pamundur udhëtimin e saj drejt Shteteve të Bashkuara.
Akademia në kërkim të një ekuilibri
Ceremonia e këtij viti do të zhvillohet më 15 mars në Dolby Theatre në Los Anxhelos dhe do të drejtohet nga komediani Conan O’Brien. Transmetimi do të bëhet drejtpërdrejt nga rrjeti televiziv ABC dhe platforma Hulu.
Por prapa skenave, organizatorët po përpiqen të shmangin çdo incident që mund të shndërrojë ceremoninë në një skenë për debate politike.
Kujtesa e polemikave të fundit në Berlin International Film Festival – ku juria e drejtuar nga Wim Wenders kërkoi që politika dhe konflikti në Gaza të mbaheshin jashtë festivalit – është ende e freskët.
Deri tani, pak figura të Hollywood-it kanë reaguar publikisht për sulmet në Teheran. Ndër të paktët që kanë folur është aktori Mark Ruffalo, i cili vitin e kaluar ishte nominuar për filmin Poor Creatures dhe këtë vit do të jetë ndër prezantuesit e çmimeve.
Sipas burimeve të brendshme të cituara nga rubrika Page Six e gazetës New York Post, Akademia po shqyrton “çdo skenar të mundshëm” për të shmangur situata të sikletshme në një moment kur bota është e përqendruar tek konflikti.
“Askush nuk dëshiron që tapeti i kuq të duket si një festë e zbrazët ndërsa bombat bien në Lindjen e Mesme,” tha një burim i afërt me organizatorët.
Kështu, në prag të natës më të madhe të kinemasë, një pyetje mbetet pezull mbi Hollywood:
A mund të vazhdojë industria e filmit të festojë ndërsa bota përreth digjet nga lufta?
Përgatiti për botim: L.Veizi