George Robertson i është bashkuar Reform-it dhe konservatorëve në këtë argument. Shikojini në sy përfituesit e ndihmave dhe ua thoni këtë.
Polly Toynbee
Buxheti i përfitimeve sociale është kthyer në një “pemë magjike parash”. Sa herë që konservatorët apo mbështetësit e Nigel Farage bëjnë premtime të mëdha – ulje taksash, më shumë polici, më shumë ndëshkime, më shumë bonuse për martesë – dhe pyeten si do t’i financojnë, përgjigjja është gjithmonë: “mirëqenia sociale”. Shumat janë gjigante. “Vetëm konservatorët do të shkurtojnë shpenzimet për mirëqenie me 23 miliardë paund dhe do ta rikthejnë Britaninë në punë”, këmbëngul partia.
Më i papritur ishte alarmi i kësaj jave nga laburisti George Robertson, i cili kërkoi uljen e përfitimeve për të financuar mbrojtjen. “Nuk mund ta mbrojmë Britaninë me një buxhet mirëqenieje gjithnjë në rritje”, tha ish-shefi i NATO, duke synuar të përdorë këtë burim për mbrojtjen. Qeveria reagoi menjëherë: nuk ka një “lojë me shumën zero” mes këtyre dy buxheteve, tha zëvendësi i kancelarit, James Murray.
Ideja se “buxheti i përfitimeve është jashtë kontrollit” rrezikon të bëhet një “fakt i rremë” i pranuar. Por për fakte reale, duhet parë analiza e Ruth Curtice nga Resolution Foundation. Paraardhësi i saj, Torsten Bell, tani ministër i pensioneve, ka theksuar se përfitimet si përqindje e PBB-së kanë mbetur në 10-11%. “Nuk është jashtë kontrollit”, thotë Curtice. “Është relativisht e qëndrueshme për përfitimet e moshës së punës.” Janë pensionet ato që rriten, për shkak të demografisë dhe mekanizmit “triple lock”, që i rrit ato pavarësisht nevojës.
Për ata që mbështesin shkurtimet prej 23 miliardë paundësh të Kemi Badenoch, Curtice kujton efektet e masave të George Osborne në vitin 2015. Kufiri për dy fëmijë shtyu 450 mijë fëmijë në varfëri dhe kufizimi i përgjithshëm i përfitimeve shtoi edhe më shumë. Ngrirja e ndihmës për qira shtyu mijëra njerëz drejt strehimit të përkohshëm. “Pasojat ndihen ende sot,” thotë ajo.
Ndërkohë, përfitimi bazë për të papunët – rreth 98 paund në javë – mbetet ndër më të ulëtit në vendet e krahasueshme dhe 9% më i ulët në terma realë krahasuar me vitin 2010.
Partitë që kërkojnë shkurtime nuk prekin sistemin e kushtueshëm të pensioneve “triple lock”, që pritet të kushtojë 15.5 miliardë paund deri në vitin 2030. Ata kritikojnë laburistët për dështimin për të kaluar një shkurtim prej 5 miliardë paundësh vitin e kaluar, por ai ishte një propozim i dobët, i nxituar si reagim ndaj rritjes së të rinjve që përfitojnë ndihma për probleme të shëndetit mendor.
Stephen Timms, ministri për sigurimet shoqërore dhe aftësinë e kufizuar, është ngarkuar të rishikojë përfitimet për invaliditetin. Ai thekson se qëllimi nuk është ulja, por reforma. Sistemi aktual, thotë ai, është “çnjerëzor”. Synimi është që më shumë të rinj të futen në tregun e punës, pavarësisht kushteve të vështira ekonomike.
Po ideja për të kaluar nga mirëqenia te lufta? Paralajmërimi i fortë i Robertson synonte të trembte qeverinë. Ai paralajmëroi se Britania është e papërgatitur dhe në rrezik. Por kritika e tij ndaj Thesarit bie poshtë, pasi historia e shpenzimeve të mbrojtjes është plot me dështime dhe tejkalime buxheti.
Lista e projekteve të dështuara është e gjatë: nga automjeti i blinduar Ajax prej 6 miliardë paundësh, shumë vite me vonesë, te programet bërthamore që vazhdojnë të shtyhen. Edhe vetë Robertson, si ministër i mbrojtjes në vitin 1998, autorizoi projekte të kushtueshme dhe problematike, si aeroplanmbajtëset që kushtuan shumë më tepër se parashikimi fillestar.
Një argument i zakonshëm për rritjen e shpenzimeve ushtarake është se ato nxisin rritjen ekonomike. Por ky mit u hodh poshtë këtë javë nga International Monetary Fund, i cili paralajmëroi se ato rrisin inflacionin dhe përkeqësojnë financat publike, me vetëm një rritje “modeste” të prodhimit.
Në fund, pyetja mbetet e njëjtë: kur politikanët premtojnë para nga “pema magjike”, kërkojuni të thonë saktësisht çfarë do të shkurtojnë – dhe kë janë të gatshëm të varfërojnë më shumë.
Përgatiti për botim: L.Veizi