Një zbulim i jashtëzakonshëm arkeologjik në Egjipt ka habitur komunitetin shkencor ndërkombëtar: një fragment i veprës së famshme “Iliada” është gjetur i vendosur brenda një mumie të periudhës romake, ku kishte qëndruar i fshehur për rreth 1.600 vjet.
Ky zbulim unik u bë në sitin arkeologjik të Al Bahnasa-s, i njohur në antikitet si Oxyrhynchus, një nga qendrat më të rëndësishme për gjetjen e papiruseve të botës greko-romake.
Fragmenti i papirusit u zbulua gjatë një misioni arkeologjik të Universitetit të Barcelonës dhe ishte vendosur mbi barkun e mumies si pjesë e ritualit të balsamosjes. Sipas studiuesve, ky është rasti i parë i dokumentuar në histori kur një tekst letrar grek përdoret qëllimisht në procesin e mumifikimit, pasi deri më tani janë gjetur vetëm tekste me përmbajtje magjike ose rituale.
Analizat e mëvonshme treguan se fragmenti i përket pjesës së njohur si “Katalogu i anijeve” nga Libri i dytë i Iliadës, ku përshkruhen forcat greke që morën pjesë në Luftën e Trojës. Studimi i papirusit u krye nga një ekip specialistësh në fillim të vitit 2026, duke konfirmuar rëndësinë e madhe historike dhe filologjike të këtij zbulimi.
Siti i Al Bahnasa, i vendosur rreth 190 kilometra në jug të Kajros përgjatë degës Bahr Yussef të Nilit, vazhdon të dëshmojë për një ndërthurje të fortë kulturash dhe traditash. Gjatë gërmimeve u zbuluan tre dhoma funerare prej guri gëlqeror, të cilat kishin pësuar dëmtime nga koha dhe grabitjet e hershme, por që gjithsesi ruanin surpriza të rëndësishme. Në njërën prej tyre u gjetën mbetje njerëzore të djegura, së bashku me eshtra foshnjash dhe një kafkë maceje, të mbështjella me tekstil. Në dhoma të tjera u zbuluan figura prej terrakote dhe bronzi që përfaqësonin hyjni të ndryshme, duke dëshmuar një përzierje fetare tipike të kohës.
Ky zbulim jo vetëm që hedh dritë mbi praktikat funerare të kohës, të cilat përzienin elemente egjiptiane me ndikime greke dhe romake, por gjithashtu konfirmon rolin e Oxyrhynchus si një pikë takimi e rëndësishme kulturore. Studiuesit besojnë se ky është vetëm një nga shumë sekretet që ende fshihen nën rëtat e Egjiptit dhe se kërkimet e mëtejshme mund të zbulojnë edhe më shumë dëshmi të rëndësishme për historinë e lashtë./mxh