Përgatiti: Leonard Veizi
Më 1939, në zemër të Berlin, në sallën e parlamentit të Rajhut, Adolf Hitler artikuloi pa ekuivok një nga parimet më të rrezikshme të kohës: të drejtën e forcës mbi të drejtën e kombeve. Në një fjalim të mbajtur përpara elitës politike naziste, ai njohu dhe miratoi pushtimin e Shqipërisë nga Italia fashiste, duke e paraqitur atë si një zhvillim legjitim në logjikën e re të rendit evropian.
Në qendër të këtij qëndrimi ishte përgëzimi i hapur për Benito Mussolinin, i cili, sipas Hitlerit, kishte siguruar për Italinë atë që ai e quante “hapësirë jetike” për fashizmin. Termi nuk ishte i rastësishëm. Ai pasqyronte të njëjtën doktrinë ekspansioniste që Gjermania naziste po përpiqej të realizonte përmes konceptit të “Lebensraum”-it, një justifikim ideologjik për zgjerim territorial në kurriz të kombeve të tjera.
Pushtimi italian i Shqipërisë, i ndërmarrë në prill të atij viti, nuk ishte thjesht një akt agresioni rajonal, por pjesë e një arkitekture më të gjerë të bashkërendimit mes regjimeve totalitare të kohës. Miratimi publik nga Berlini e shndërroi këtë akt në një sinjal të qartë: Evropa po hynte në një fazë ku kufijtë nuk do të përcaktoheshin më nga diplomacia, por nga ambicia dhe forca ushtarake.
Për Shqipërinë, ky moment shënoi fillimin e një periudhe të errët pushtimi dhe humbjeje sovraniteti. Për kontinentin, ishte një tjetër paralajmërim i fortë se rendi ndërkombëtar i pas Luftës së Parë Botërore po shembej me shpejtësi.
Fjalimi i Hitlerit në Berlin nuk ishte thjesht retorikë politike; ishte legjitimimi i një realiteti të ri, ku agresioni shpërblehej dhe ku ideologjitë totalitare gjenin njëra-tjetrën në projektin e tyre për dominim. Një realitet që, shumë shpejt, do të shpërthente në përmasat e një lufte botërore.