Më 17 qershor 1953, rrugët e Berlinit Lindor dhe të shumë qyteteve të tjera të Gjermanisë Lindore u mbushën me mijëra punëtorë, të cilët ngritën zërin kundër regjimit komunist të mbështetur nga Bashkimi Sovjetik. Ajo që nisi si një protestë kundër rritjes së normave të punës u shndërrua shpejt në kryengritjen e parë masive antikomuniste në bllokun lindor gjatë periudhës së Luftës së Ftohtë.
Pas krijimit të shtetit të Gjermania Lindore në vitin 1949, qeveria komuniste kishte ndërmarrë politika të ashpra ekonomike dhe ideologjike. Punëtorëve u kërkohej të prodhonin më shumë, ndërsa kushtet e jetesës përkeqësoheshin. Në pranverën e vitit 1953 autoritetet vendosën të rrisnin normat e prodhimit me 10 për qind pa rritur pagat, duke shkaktuar pakënaqësi të thellë në fabrikat dhe kantieret e vendit.
Mëngjesin e 17 qershorit, mijëra punëtorë ndërtimi në Berlinin Lindor lanë punën dhe marshuan drejt qendrës së qytetit. Brenda pak orësh protestës iu bashkuan studentë, intelektualë dhe qytetarë të zakonshëm. Kërkesat ekonomike u kthyen në thirrje politike: zgjedhje të lira, dorëheqjen e qeverisë komuniste dhe largimin e ndikimit sovjetik.
Brenda ditës, revolta ishte përhapur në më shumë se 700 qytete e qendra industriale të vendit. Regjimi komunist u gjend përballë rrezikut më të madh që nga krijimi i tij. I alarmuar nga përmasat e protestës, Bashkimi Sovjetik vendosi të ndërhyjë ushtarakisht. Me urdhër të autoriteteve sovjetike, tanket e Ushtrisë së Kuqe hynë në Berlinin Lindor dhe në qytete të tjera kryesore. U shpall gjendja e jashtëzakonshme dhe demonstruesit u shpërndanë me forcë.
Përplasjet mes protestuesve, policisë dhe forcave sovjetike rezultuan të përgjakshme. Të paktën pesë policë gjermano-lindorë humbën jetën, ndërsa nga ana e demonstruesve dhe civilëve u vranë rreth njëqind persona. Mijëra të tjerë u arrestuan, u burgosën ose u dënuan me vite të gjata pune të detyruar.
Megjithëse kryengritja u shtyp, ajo pati një ndikim të madh simbolik. Për herë të parë pas Luftës së Dytë Botërore, qytetarët e një shteti komunist kishin dalë masivisht kundër sistemit. Ngjarjet e 17 qershorit treguan se pas fasadës së kontrollit ideologjik fshihej një pakënaqësi e thellë popullore.
Kryengritja e vitit 1953 konsiderohet sot pararendëse e lëvizjeve të mëvonshme antikomuniste në Hungari, Çekosllovaki dhe më në fund e proceseve që çuan në rrëzimin e Rënia e Murit të Berlinit. Edhe pse tanket sovjetike e mbytën revoltën në gjak, kujtesa e saj mbeti gjallë si dëshmi se dëshira për liri ishte më e fortë se frika.
Përgatiti: L.Veizi