Më 18 qershor 1812, presidenti amerikan James Madison nënshkroi shpalljen e luftës kundër Britanisë së Madhe, duke hapur një konflikt që do të hynte në histori si Lufta e Vitit 1812. Ishte hera e parë që Shtetet e Bashkuara i shpallnin luftë një fuqie të huaj pas fitimit të pavarësisë.
Në pamje të parë, shkaku dukej ekonomik. Britania ishte e përfshirë në luftërat e saj të gjata kundër Napoleon Bonaparte dhe kishte vendosur kufizime të forta mbi tregtinë detare. Anijet amerikane, që përpiqeshin të tregtonin me të dyja palët, ndaloheshin, kontrolloheshin dhe shpesh konfiskoheshin nga Marina Mbretërore britanike.
Por pas tensioneve tregtare fshihej një problem edhe më i madh. Britanikët ndalonin anije amerikane dhe merrnin me forcë marinarë, duke pretenduar se shumë prej tyre ishin dezertorë britanikë. Për opinionin publik amerikan, kjo ishte një fyerje e drejtpërdrejtë ndaj sovranitetit të vendit.
Një tjetër pikë përplasjeje ishte kufiri perëndimor. Ndërsa kolonët amerikanë shtyheshin gjithnjë e më shumë drejt territoreve të reja, fiset indigjene përpiqeshin të mbronin tokat e tyre. Uashingtoni ishte i bindur se Britania po i armatoste dhe po i nxiste këto fise për të penguar zgjerimin amerikan drejt Perëndimit.
Në Kongres u shfaqën edhe zëra që ëndërronin pushtimin e Kanadasë, atëherë koloni britanike. Disa politikanë besonin se kanadezët do t’i prisnin amerikanët si çlirimtarë. Realiteti rezultoi krejt ndryshe.
Lufta zgjati dy vjet e tetë muaj dhe u zhvillua në tokë, në det dhe përgjatë kufirit me Kanadanë. Asnjëra palë nuk arriti një fitore vendimtare. Amerikanët pësuan humbje të rënda, ndërsa në vitin 1814 trupat britanike hynë në Uashington dhe dogjën ndërtesa qeveritare, përfshirë edhe Shtëpinë e Bardhë.
Megjithatë, konflikti prodhoi edhe momente që do të hynin në mitologjinë kombëtare amerikane. Gjatë bombardimit britanik të Fort McHenry-t në Baltimorë, avokati Francis Scott Key pa flamurin amerikan që vazhdonte të valëvitej mbi fortesë pas një nate të tërë sulmesh. Frymëzuar nga ajo skenë, ai shkroi poezinë që më vonë u bë himni kombëtar i Shteteve të Bashkuara, “The Star-Spangled Banner”.
Lufta përfundoi me nënshkrimin e Traktatit të Gentit në dhjetor 1814. Kufijtë mbetën pothuajse të pandryshuar dhe asnjëra palë nuk fitoi territore të reja. Në letër ishte një barazim.
Por historia nuk matet vetëm me kilometra katrorë. Për amerikanët, fakti që republika e re kishte përballuar edhe një herë fuqinë më të madhe detare të botës u kthye në burim krenarie kombëtare. Pikërisht për këtë arsye, Lufta e Vitit 1812 shpesh quhet në Shtetet e Bashkuara “Lufta e Dytë e Pavarësisë”.
Britanikët, nga ana tjetër, e shohin konfliktin krejt ndryshe. Për ta, ai ishte një front dytësor në sfondin e luftës shumë më të madhe kundër Napoleonit dhe Francës.
Kështu, e njëjta luftë mbeti në kujtesën e dy kombeve me kuptime të ndryshme: për njërin një provë e identitetit kombëtar, për tjetrin thjesht një kapitull anësor i një përballjeje globale.