Një substancë kimike që përdoret shpesh në plastikë mund të ndryshojë në mënyrë të padukshme zhvillimin e trurit dhe të rrisë ankthin shumë kohë pasi ekspozimi ka përfunduar.
Minjtë të ekspozuar ndaj një kimikati të përdorur gjerësisht në plastikë gjatë fazave të hershme të zhvillimit treguan nivele më të larta ankthi kur u rritën, sipas një studimi të prezantuar në ENDO 2026, takimi vjetor i Shoqatës Endokrine në Çikago, SHBA.
Edhe pse studimi është bërë te kafshët, rezultatet sugjerojnë se ekspozimi ndaj kimikateve që prishin sistemin hormonal para lindjes dhe menjëherë pas lindjes mund të shkaktojë ndryshime afatgjata në sjellje edhe te njerëzit.
Sipas studiuesit Osvaldo Juan Ponzo nga Universiteti i Buenos Aires, ekspozimi ndaj një prej plastifikuesve më të përdorur në botë gjatë zhvillimit para lindjes dhe pas lindjes mund të shkaktojë ndryshime në sjellje që zgjasin me kalimin e kohës.
Kimkati i studiuar ishte DEHP (di-(2-etilheksil) ftalat), një plastifikues që i bën produktet plastike më fleksibël.
Ai gjendet në shumë produkte, si:
- pajisje mjekësore,
- lodra,
- perde dushi,
- mushama dhe materiale të tjera plastike.
Studime të mëparshme kanë treguar se DEHP dhe produktet e shpërbërjes së tij mund të ndikojnë në disa sisteme të trupit, veçanërisht në sistemin riprodhues dhe nervor.
Në studim, minj femra shtatzëna morën doza ditore të DEHP që nga dita e parë e shtatzënisë deri kur të vegjlit u ndanë nga nëna.
Kur minjtë meshkuj u bënë të rritur (rreth 70 ditësh), studiuesit testuan sjelljen e tyre të lidhur me ankthin me anë të një testi të quajtur “labirinti me krahë të ngritur”.
Ky test mat nëse minjtë shmangin hapësirat e hapura, sepse kafshët zakonisht ndihen më të pasigurta në zona të ekspozuara.
Minjtë që ishin ekspozuar ndaj DEHP:
- qëndronin më pak në pjesët e hapura,
- kalonin më shumë kohë në zona të mbyllura,
- shfaqnin më shumë sjellje frike/ngrirjeje.
Kjo tregoi shenja më të larta ankthi.
Disa minj morën substanca që aktivizojnë GABA-n (një neurotransmetues që qetëson aktivitetin nervor), ndërsa të tjerë morën testosteron për disa ditë para testimit.
Te minjtë e ekspozuar ndaj DEHP, këto trajtime duket se e kundërshtuan efektin e ankthit.
Studiuesit thanë se kontakti me DEHP në fazat e hershme të jetës mund të ndryshojë sjelljen e lidhur me ankthin edhe kur ekspozimi nuk ndodh më në moshë të rritur.
Shënim: Ky është një studim te minjtë; nuk do të thotë automatikisht që i njëjti efekt ndodh te njerëzit, por tregon një fushë që kërkon më shumë kërkime./a.d