Shkrimtarja Elif Shafak argumenton se një nga pasojat më të rënda të Brexit-it nuk ka qenë ekonomike apo institucionale, por shkatërrimi i kulturës së dialogut në Britani. Sipas saj, vendi është bërë më i përçarë se kurrë dhe njerëzit nuk arrijnë më të bisedojnë qetësisht me ata që mendojnë ndryshe.
Ajo kujton se kur u vendos në Angli rreth njëzet vjet më parë, mori pjesë në një debat të zjarrtë për identitetin britanik dhe historinë koloniale. Dy folësit kishin qëndrime diametralisht të kundërta, por sapo mbaroi debati, shtrënguan duart dhe shkuan së bashku për të pirë një gotë në një pub. Për Shafakun, e cila vinte nga Turqia – një vend me ndarje të thella politike – ky ishte një shembull i jashtëzakonshëm i kulturës demokratike britanike: njerëzit mund të mos pajtoheshin, por nuk e shihnin njëri-tjetrin si armiq.
Sipas saj, kjo kulturë është zhdukur pas referendumit të Brexit-it. Sot, kundërshtari politik nuk trajtohet më si një bashkëqytetar me mendim tjetër, por si armik. Ajo sjell si shembull një bisedë me një banor vendas, i cili e përshkruante politikën britanike si një luftë dhe i quante “tradhtarë” të gjithë ata që kishin votuar për partitë kryesore.
Shafak paralajmëron se një gjuhë e tillë nxit urrejtjen dhe dhunën. Ajo kujton se historia ka treguar vazhdimisht se polarizimi dhe populizmi fillojnë me degradimin e gjuhës. Kur refugjatët quhen “pushtues”, kundërshtarët politikë “armiq” dhe votuesit e palës tjetër “tradhtarë”, bëhet shumë më e lehtë të çnjerëzosh tjetrin.
Ajo përmend edhe një instalacion artistik në Liverpul kushtuar emigrantëve dhe refugjatëve të vdekur gjatë rrugës për në Evropë, i cili u vandalizua dhe u mbulua me mbishkrimin: “Pushtues, jo refugjatë.” Ky, sipas saj, është një shembull i mënyrës se si gjuha ushqen ndarjen shoqërore.
Shafak vëren se edhe fjalë si “diversiteti”, “multikulturalizmi” dhe “pluralizmi”, dikur të konsideruara vlera pozitive në Britani, sot shpesh paraqiten si kërcënime. Në vend të tyre është përhapur ideja se siguria arrihet përmes ngjashmërisë dhe jo përmes pranimit të dallimeve.
Sipas autores, rrjetet sociale dhe platformat teknologjike e kanë thelluar këtë ndarje, sepse përfitojnë nga zemërimi, ankthi dhe konfliktet. Brexit-i nuk i krijoi të gjitha përçarjet, por i bëri ato më të dukshme dhe më të thella: mes brezave, rajoneve dhe kampeve politike.
Ajo citon studime që tregojnë se 84% e britanikëve mendojnë se vendi është i ndarë, ndërsa në takimet me lexuesit dëgjon vazhdimisht histori familjesh dhe miqësish të shkatërruara për shkak të Brexit-it. Shumë njerëz shmangin krejtësisht bisedat politike për të mos prishur marrëdhëniet.
Shafak paralajmëron se kur njerëzit nuk ndajnë më të njëjtin kuptim për realitetin dhe informohen nga burime krejtësisht të ndryshme, demokracia dobësohet. Nëse nuk biem dakord as për faktet, bëhet e pamundur të dëgjojmë njëri-tjetrin.
Megjithatë, ajo nuk e mbyll artikullin me pesimizëm. Beson se arti, letërsia, bibliotekat, festivalet kulturore dhe qendrat rinore mund të rindërtojnë empatinë dhe dialogun. Duke njohur historitë, dhimbjet dhe ëndrrat e njëri-tjetrit, njerëzit mund të zbulojnë se kanë shumë më tepër gjëra të përbashkëta sesa i ndajnë.
Në fund, autorja thekson se shumica e britanikëve sot mendojnë se Brexit-i nuk i përmbushi premtimet ose ishte një gabim. Megjithatë, më e rëndësishme se rikthimi i debatit për Brexit-in është rikthimi i gjuhës demokratike, respektit dhe aftësisë për të biseduar me qetësi. Sipas saj, shumë gjëra janë thyer në shoqërinë britanike, por ato ende mund të riparohen.
Marrë nga: theguardian.com