Një studim i ri mbi ADN-në e 27 Neandertalëve që jetuan në territorin e sotëm të Belgjikës dhe Francës hedh dyshime mbi teorinë se martesa dhe riprodhimi mes të afërmve të ngushtë (inbreeding) ishte shkaku kryesor i zhdukjes së kësaj specieje.
Pothuajse gjithçka që dinim deri më sot për Neandertalët bazohej në analizën e ADN-së së vetëm katër individëve: tre të gjetur në Siberi dhe një në Kroaci. Këto ishin mbetjet e vetme nga të cilat ishte nxjerrë material gjenetik me cilësi të mjaftueshme për analiza të detajuara.
Studimi i këtyre katër gjenomeve kishte çuar shkencëtarët në përfundimin se riprodhimi i vazhdueshëm mes të afërmve kishte shkaktuar grumbullimin e mutacioneve të dëmshme gjenetike, duke dobësuar popullatat e Neandertalëve dhe duke kontribuar në zhdukjen e tyre.
Gjenomi i pestë me cilësi të lartë
Tashmë, analizat e reja të ADN-së nga 27 Neandertalë që jetuan rreth 52.000–40.000 vjet më parë në Belgjikë dhe Francë po e sfidojnë këtë teori.
Veçanërisht i rëndësishëm është gjenomi i një individi të zbuluar në shpellat e Goyet në Belgjikë, i cili jetoi rreth 45.000 vjet më parë. Sipas autorëve të studimit, ai përfaqëson gjenomin e pestë të Neandertalit me cilësi shumë të lartë të sekuencuar deri më sot.
Nuk u gjetën shenja të inbreeding
Analizat nuk zbuluan prova për një rritje të mutacioneve të dëmshme të lidhura me riprodhimin mes të afërmve, as për një ulje të mëtejshme të diversitetit gjenetik.
Megjithatë, Neandertalët vazhdonin të kishin një larmi gjenetike më të ulët se njerëzit modernë të së njëjtës periudhë.
Një tjetër zbulim interesant ishte se, megjithëse Neandertalët dhe Homo sapiens jetuan në të njëjtën kohë në Evropë, ADN-ja e analizuar nuk tregon shenja të kryqëzimeve të fundit mes dy grupeve.
Pse mungojnë gjurmët e përzierjes me Homo sapiens?
Koordinatorja e studimit, Alba Bossoms Mesa, propozon disa shpjegime të mundshme:
• Kryqëzimet mund të kenë ndodhur në rajone të tjera dhe jo në popullatat e studiuara.
• Neandertalët dhe Homo sapiens mund të jenë takuar, por të jenë çiftuar shumë rrallë për arsye sociale ose kulturore.
• Fëmijët e lindur nga bashkimet mes dy specieve mund të mos kenë mbijetuar ose të jenë rritur dhe integruar vetëm në grupet e Homo sapiens.
Zhdukja mund të ketë qenë e ndryshme nga një rajon në tjetrin
Tre gjenomet nga Siberia, të cilat krijuan idenë e popullatave të vogla, të izoluara dhe me lidhje të ngushta farefisnore, mund të mos kenë qenë përfaqësuese për të gjithë Neandertalët.
Në të kundërt, gjenomet e analizuara në Evropën veriperëndimore tregojnë për popullata më të mëdha dhe më të lidhura mes tyre, ku riprodhimi mes të afërmve nuk ishte një praktikë e zakonshme dhe diversiteti gjenetik ishte më i lartë.
Sipas autorëve, dobësimi gjenetik i vërejtur te Neandertalët e Siberisë mund të ketë qenë një fenomen lokal. Kjo nënkupton se zhdukja e Neandertalëve nuk ka ndodhur në të njëjtën mënyrë në të gjitha rajonet, por mund të ketë pasur shkaqe dhe ritme të ndryshme në pjesë të ndryshme të Euroazisë./kb