Macet janë ndër kafshët shtëpiake më të dashura në botë, por një studim i fundit ka ngritur pyetje interesante mbi një lidhje të mundshme mes ekspozimit ndaj tyre gjatë fëmijërisë dhe rrezikut për zhvillimin e skizofrenisë ose çrregullimeve të tjera psikotike në moshë të rritur.
Një meta-analizë ndërkombëtare e udhëhequr nga psikiatri John McGrath analizoi 17 studime të zhvilluara në 11 vende përgjatë më shumë se katër dekadave. Rezultatet sugjerojnë se personat që janë rritur në kontakt të ngushtë me macet, veçanërisht gjatë fëmijërisë, mund të kenë deri në dy herë më shumë gjasa të zhvillojnë skizofreni ose çrregullime të ngjashme psikotike krahasuar me ata që nuk kanë pasur këtë ekspozim.
Roli i parazitit Toxoplasma gondii
Shkencëtarët besojnë se një nga shpjegimet më të mundshme për këtë lidhje është paraziti Toxoplasma gondii. Ky organizëm mikroskopik riprodhohet vetëm në zorrët e maceve dhe mund të përhapet përmes kontaktit me jashtëqitjet e kontaminuara, gjatë pastrimit të kutisë së rërës, si edhe përmes konsumimit të mishit të papjekur mirë ose ujit të kontaminuar.
Pasi hyn në organizmin e njeriut, në disa raste paraziti mund të arrijë në sistemin nervor qendror. Disa studime sugjerojnë se ai mund të ndikojë në funksionimin e neurotransmetuesve, veçanërisht dopaminës, një substancë kimike që luan rol të rëndësishëm në funksionimin e trurit dhe që është lidhur prej kohësh me skizofreninë.
Çfarë tregojnë studimet?
Një nga studimet e përfshira në analizë, i zhvilluar në Arabinë Saudite, raportoi se më shumë se gjysma e pacientëve me skizofreni kishin pasur mace si kafshë shtëpiake përpara moshës 13-vjeçare. Megjithatë, studiuesit theksojnë se ky është vetëm një vëzhgim statistikor dhe nuk provon se macet janë shkaku i sëmundjes.
Në fakt, shumë njerëz që kanë mace nuk zhvillojnë kurrë skizofreni, ndërsa shumë persona me këtë sëmundje nuk kanë pasur asnjëherë kontakt të afërt me to.
Korrelacioni nuk është shkakësi
Ekspertët këmbëngulin se rezultatet duhet të interpretohen me kujdes. Skizofrenia është një çrregullim kompleks që ndikohet nga shumë faktorë, përfshirë trashëgiminë gjenetike, zhvillimin e trurit, faktorët mjedisorë, infeksionet, stresi dhe kushtet sociale.
Për këtë arsye, edhe pse ekziston një lidhje statistikore mes ekspozimit ndaj maceve dhe rrezikut të shtuar për çrregullime psikotike, nuk ka prova të mjaftueshme për të pohuar se mbajtja e një maceje shkakton skizofreni.
Si mund të ulet rreziku?
Specialistët rekomandojnë masa të thjeshta higjienike për të reduktuar rrezikun e infektimit me Toxoplasma gondii:
- Lani duart pasi pastroni kutinë e rërës së maces.
- Përdorni doreza gjatë pastrimit të jashtëqitjeve.
- Gatuani mirë mishin përpara konsumimit.
- Lani me kujdes frutat dhe perimet.
- Gratë shtatzëna duhet të shmangin kontaktin me jashtëqitjet e maceve ose të marrin masa mbrojtëse gjatë pastrimit.
Përfundimi
Studimi nuk është një arsye për t’u frikësuar nga macet apo për të hequr dorë nga mbajtja e tyre si kafshë shtëpiake. Ai thekson nevojën për më shumë kërkime mbi rolin që infeksionet mund të kenë në shëndetin mendor dhe rikujton rëndësinë e praktikave të mira të higjienës. Deri tani, shkenca flet për një lidhje të mundshme statistikore, por jo për një marrëdhënie të provuar shkak-pasojë./ad