Last Updated on 07/09/2026 by EL
Erjola Xheko: Vatra, një mision patriotik, një urë mes diasporës dhe atdheut dhe një besim i shenjtë kombëtar
Ka institucione që lindin nga një nevojë e kohës dhe ka institucione që, me kalimin e viteve, shndërrohen në kujtesë, identitet dhe amanet. Për shqiptarët e Amerikës, Federata Pan-Shqiptare e Amerikës VATRA është pikërisht një prej tyre.
Mbi një shekull pas themelimit, VATRA vazhdon të mbajë ndezur një dritë që nuk është shuar kurrë: dashurinë për Shqipërinë, gjuhën shqipe, kulturën, historinë dhe identitetin kombëtar.
Në një intervistë të botuar në gazetën “Dielli”, zëri i Erjola Xhekos, anëtare e Bordit Ekzekutiv të VATRA-s, përcjell një mesazh që shkon përtej një angazhimi institucional. Është një dëshmi e lidhjes së fortë shpirtërore që shqiptarët e diasporës vazhdojnë të ruajnë me vendin e origjinës.
Për Xhekon, të jesh pjesë e VATRA-s nuk është thjesht një detyrë apo një pozicion drejtues. Është një përgjegjësi kombëtare.
VATRA, sipas saj, është një pjesë e gjallë e historisë shqiptare, një institucion që për më shumë se një shekull ka ruajtur të ndezur flakën e dashurisë për atdheun. Pikërisht për këtë arsye, shërbimi ndaj saj merr një dimension të veçantë: të ruash atë që të është besuar nga brezat e mëparshëm dhe t’ua dorëzosh brezave që do të vijnë.
Historia e VATRA-s është e lidhur me emrat e mëdhenj të nacionalizmit dhe kulturës shqiptare. Fan Noli, Faik Konica, Kristo Floqi, Bahri Omari, Kristo Dako dhe shumë figura të tjera e kthyen atë në një qendër të rëndësishme të jetës patriotike, kulturore dhe diplomatike shqiptare në Shtetet e Bashkuara.
Por madhështia e një institucioni nuk matet vetëm me emrat që kanë kaluar në historinë e tij. Ajo matet edhe me aftësinë për të mbijetuar në kohë dhe për t’u dhënë brezave të rinj një arsye për ta vazhduar rrugën.
Dhe pikërisht këtu qëndron sfida e sotme e VATRA-s.
Si të ruhet identiteti shqiptar në një botë ku brezat e rinj rriten larg trojeve të të parëve?
Për Erjola Xhekon, përgjigjja nis me gjuhën. Shkollat shqipe në diasporë, kultura, historia, traditat dhe afrimi i të rinjve me komunitetin janë ndër prioritetet që duhet të mbahen në qendër të misionit të VATRA-s.
Sepse një komb nuk jeton vetëm brenda kufijve të tij. Ai jeton edhe në kujtesën e njerëzve që janë larguar, në gjuhën që flitet në familje, në flamurin që ruhet me krenari dhe në historinë që prindërit u tregojnë fëmijëve.
VATRA ka qenë dhe mbetet një prej urave më të forta që lidh shqiptarët e Amerikës me Shqipërinë, Kosovën dhe trojet shqiptare.
Në vlerësimin e Xhekos, vitet e fundit kanë sjellë një prani më të dukshme të VATRA-s në Uashington, Shqipëri dhe Kosovë, si dhe një angazhim më të madh në jetën kulturore e patriotike të komunitetit shqiptaro-amerikan. Aktivitetet kulturore, promovimet e librave, pritjet për personalitete dhe delegacione të ndryshme janë pjesë e një përpjekjeje për ta mbajtur organizatën të gjallë dhe të lidhur me kohën.
Por e ardhmja, mbi të gjitha, kërkon brezin e ri.
Dhe mesazhi i Erjola Xhekos për të rinjtë shqiptaro-amerikanë është i drejtpërdrejtë dhe i fuqishëm:
“Mos harroni kurrë nga vini dhe kush jeni.”
Në këtë fjali përmblidhet ndoshta i gjithë misioni i një organizate si VATRA.
Të mos harrosh nga vjen nuk do të thotë të jetosh në të shkuarën. Do të thotë të ecësh përpara duke e ditur se kush je. Të ndërtosh suksesin në vendin ku jeton, pa humbur gjuhën, kujtesën dhe rrënjët. Të jesh shqiptar në Amerikë dhe njëkohësisht pjesë aktive e shoqërisë amerikane.
Për këtë arsye, VATRA nuk është vetëm një organizatë e së shkuarës. Ajo mund të jetë edhe një projekt i së ardhmes.
Një VATËR që u flet të rinjve, që i afron ata me historinë dhe kulturën shqiptare, që forcon komunitetin dhe që e përcjell identitetin nga një brez te tjetri.
Në fund të intervistës, Erjola Xheko e cilëson VATRA-n si një “besim të shenjtë kombëtar” të lënë amanet nga patriotët shqiptarë që sakrifikuan për kombin.
Dhe ndoshta pikërisht kjo është domethënia më e thellë e VATRA-s: ajo nuk është vetëm një emër i shkruar në historinë e diasporës shqiptare. Është një amanet.
Një amanet për gjuhën.
Për flamurin.
Për kujtesën.
Për kulturën.
Për atdheun.
Një amanet që, pas 114 vitesh, vazhdon të udhëtojë përtej Atlantikut.
Dhe sa kohë që një brez ia dorëzon brezit tjetër këtë kujtesë, VATRA vazhdon të jetë e ndezur.