Last Updated on 02/10/2026 by EL
Kryeministri britanik Andy Burnham ka hapur diskutimin për një riformatim të marrëdhënieve të Britanisë së Madhe me Bashkimin Evropian, duke mos përjashtuar edhe mundësinë e rikthimit të vendit në Union. Ai argumenton se Brexit ka shkaktuar më shumë dëme sesa përfitime, ndërsa qeveria pritet të paraqesë një sërë alternativash përpara samitit BE-Britani që pritet të zhvillohet në Bruksel në nëntor.
“Duhet të shohim se çfarë është e realizueshme dhe cilat janë të mirat dhe të këqijat e secilës mundësi”, tha Burnham. Në Bruksel, deklaratat e tij kanë rritur pritshmëritë për një ndryshim më të thellë të marrëdhënieve, ndërsa zyrtarët evropianë kërkojnë më shumë qartësi mbi atë që Londra është realisht e gatshme të negociojë.
Një nga skenarët më ambiciozë do të ishte rikthimi i plotë i Britanisë në BE. Burnham e ka përshkruar këtë si mundësinë për të shkuar “deri në fund”, megjithëse ka pranuar se momenti për një tjetër referendum mbi Brexit nuk është ende i përshtatshëm. Një mundësi do të ishte që zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2029 të shërbenin si një mandat politik për një rikthim të mundshëm në Union.
Megjithatë, një hap i tillë do të kishte pasoja të rëndësishme politike. Një pjesë e votuesve tradicionalë të Laburistëve që mbështetën Brexit mund të kundërshtonin një politikë të tillë, ndërsa mbështetësit e një orientimi më të fortë pro-evropian mund të afroheshin më shumë me partinë. Për këtë arsye, rikthimi në BE shihet në Bruksel si një perspektivë afatgjatë, që do të kërkonte një mandat të qartë kombëtar dhe garanci se politika nuk do të ndryshonte me ardhjen e një qeverie tjetër.
Një alternativë më e ndërmjetme do të ishte rikthimi në Bashkimin Doganor të BE-së. Kjo do të eliminonte tarifat e brendshme për mallrat dhe do të lehtësonte ndjeshëm tregtinë, por nuk do të rikthente të gjitha lidhjet që ekzistonin para Brexit. Ish-kancelari britanik George Osborne e ka cilësuar këtë si një zgjidhje relativisht të thjeshtë që mund të rikthente tregtinë e lirë dhe të përmirësonte perspektivën ekonomike të Britanisë.
Një tjetër opsion, shumë më gjithëpërfshirës, do të ishte rikthimi në Tregun e Përbashkët Evropian. Kjo do të rikthente lëvizjen e lirë të mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe njerëzve. Por për Britaninë do të nënkuptonte gjithashtu pranimin e juridiksionit të Gjykatës Evropiane të Drejtësisë, përafrimin dinamik të rregullave me standardet e BE-së dhe rikthimin e lëvizjes së lirë të njerëzve, kushte që Brukseli i konsideron thelbësore.
Një propozim për krijimin e një tregu të përbashkët vetëm për mallrat ishte hedhur poshtë më herët nga zyrtarët evropianë. Tani, me Burnham që ka hequr kufizimet e vendosura më parë nga qeveria e Keir Starmer, negociatat pritet të zhvillohen me më shumë hapësirë për diskutim.
Megjithatë, ekziston edhe mundësia që Britania të mos ndryshojë kursin e saj. Burnham ka thënë se ruajtja e marrëdhënieve aktuale mbetet një opsion, duke vijuar me marrëveshje të kufizuara dhe sektoriale me BE-në. Në këtë kuadër përfshihen përpjekjet për lehtësimin e tregtisë së produkteve ushqimore, rikthimin e Britanisë në tregun e brendshëm evropian të energjisë elektrike dhe një skemë të posaçme vizash për të rinjtë britanikë dhe evropianë.
Një tjetër çështje që po shkakton përplasje është pjesëmarrja e kompanive britanike në skemën evropiane “Made in Europe”, e cila synon të favorizojë prodhimin brenda Evropës dhe të mbrojë kompanitë evropiane nga konkurrenca e padrejtë, veçanërisht nga Kina. Burnham ka paralajmëruar për rrezikun e dëmtimit të industrive britanike nëse Londra përjashtohet, duke i thënë BE-së: “Ne nuk jemi armiqtë tuaj”.
Brukseli, megjithatë, e ka lidhur këtë kërkesë me një tjetër çështje të ndjeshme: tarifat universitare për studentët evropianë në Britani. Sipas burimeve të BE-së, Brukseli kërkon që studentët nga vendet anëtare të paguajnë të njëjtat tarifa si studentët britanikë. Aktualisht, tarifat për studentët evropianë mund të kalojnë 30 mijë paund në vit, ndërsa studentët britanikë paguajnë zakonisht rreth 9,790 paund.
Në prag të samitit të nëntorit, Londra dhe Brukseli përballen kështu me një zgjedhje mes disa rrugëve: rikthimit të plotë në BE, afrimit përmes Bashkimit Doganor ose Tregut të Përbashkët, apo vazhdimit të marrëdhënieve aktuale me marrëveshje të pjesshme. Se cilin drejtim do të marrë Britania pritet të bëhet më e qartë gjatë muajve të ardhshëm.